"Της εκδιδομένης γυναικός το σιδηρούν κικλείδωμα" στην Βουλή των Ελλήνων

Ένα άρθρο το οποίο συγκέντρωσε ακραία θετικά και ακραία αρνητικά σχόλια. Προσωπικά, το είδα ως ένα σύντομο χρονικό των τελευταίων 2 ετών, με πλούσια αναφορά σε γεγονότα και πρόσωπα, τα οποία τα ακούγαμε σαν φήμες και ως αναφορές. Το συγκεκριμένο άρθρο δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ, στις 16/10/2011, από τον Παύλο Παπαδόπουλο. Το κατά πόσο αληθεύουν όλα τα αναφερόμενα, νομίζω ότι θα το μάθουμε αργότερα. Πολύ αργότερα. Για την ακρίβεια ίσως και ποτέ. Άλλωστε η Ιστορία κρίνει, μόνο από την πλευρά του ιστοριογράφου. Κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα την πλήρη αλήθεια, πόσο μάλλον όταν η αλήθεια είναι πικρή και για πολλούς ξινή (κοινώς δεν τους "βολεύει"). Σας παραθέτω το άρθρο, το οποίο θα το σχολιάσω σε συνδυασμό με το άρθρο των τριών Υπουργών, που δημοσιεύθηκε την ίδια μέρα. Πιστεύω ότι είναι η αρχή για μια νέα νοοτροπία σκέψης στην Ελλάδα, ασχέτως αν οι συγγραφείς τα πιστεύουν ή κρύβουν σκοπιμότητες.

«Ηµασταν σαν τις πόρνες µετά την πρώτη τους φορά» εξοµολογείται µιλώντας στο «Βήµα της Κυριακής» κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης όταν αναφέρεται στην ψυχολογική κατάσταση των µελών του Υπουργικού Συµβουλίου την ηµέρα της συνεδρίασης για την επικύρωση του µνηµονίου στις 5 Μαΐου 2010. «Κοιτάζαµε ο ένας τον άλλον και ήµασταν όλοι χλωµοί» λέει. «Αισθανόµασταν µεγάλη ντροπή, αφού δεν µπορούσαµε να πιστέψουµε ότι εµείς, το ΠΑΣΟΚ, οδηγήσαµε την Ελλάδα στο ∆ΝΤ και τεµαχίσαµε µισθούς και συντάξεις». Και καταλήγει: «Από τότε έχουµε εκπορνευτεί πλήρως. Εχουµε κάνει τα ίδια πράγµατα πολλές φορές χωρίς να αισθανόµαστε ίχνος ντροπής». Σχεδόν όλοι οι πολιτικοί του ΠαΣΟΚ παραδέχονται στις ιδιωτικές συζητήσεις τους ότι το µνηµόνιο, όσο και αν προβλέπει ορισµένες απαραίτητες µεταρρυθµίσεις, σηµαίνει ταυτόχρονα την καταδίκη της οικονοµίας σε παρατεταµένη ύφεση και την υποθήκευση της χώρας στους δανειστές της. Αναγνωρίζουν όµως ταυτόχρονα ότι ήταν η έσχατη επιλογή για την αποφυγή της πτώχευσης και τη διάσωση των καταθέσεων και των συντάξεων, αφού η κυβέρνηση είχε αποτύχει στην εφαρµογή όλων των προηγούµενων λύσεων.

«Το µνηµόνιο συντάχθηκε στο πόδι από εµάς και την τρόικα» παραδέχεται υψηλόβαθµο κυβερνητικό στέλεχος που συµµετείχε στη (µόνον κατ’ όνοµα...) διαπραγµάτευση. «Πρόκειται για διαπραγµάτευση άρπα κόλλα» λέει. «∆εν είχαµε ιδέα τι γράφαµε και σε ανάλογη και µεγαλύτερη σύγχυση βρίσκονταν οι εµπειρογνώµονες της τρόικας, οι οποίοι εργάζονταν υπό την ασφυκτική πίεση της Επιτροπής και του Ταµείου». Σύµφωνα µε συγκλίνουσες µαρτυρίες, δεν είχε γίνει η παραµικρή προετοιµασία και απλώς την τελευταία στιγµή αποµονώνονταν τµήµατα από παλαιότερα µνηµόνια του ∆ΝΤ µε την Τουρκία, το Μεξικό ή την Ουγγαρία και προσαρµόζονταν βιαστικά για να συνθέσουν το ελληνικό µνηµόνιο. «Είναι µια κακή συρραφή, ένα “µνηµόνιο-Φρανκενστάιν”» λέει υπουργός, ο οποίος οµολογεί ότι είχε στη διάθεσή του λιγότερες από τρεις ώρες για να διαβάσει, να κατανοήσει, να αξιολογήσει και να εγκρίνει το τµήµα της συµφωνίας που αφορούσε τις δεσµεύσεις του υπουργείου του για τα επόµενα τέσσερα χρόνια! 
 

Η Αλέκα διασώζει το Κοινοβούλιο

Μόνο τα δύο πρώτα κεφάλαια του µνηµονίου είναι αµιγώς «ελληνικά». Πρόκειται για τη «νοµική εισαγωγή» την οποία συνέταξαν οι καθηγητές κκ. Ευ. Βενιζέλος και Χ. Παµπούκης σε ένα γραφείο του πέµπτου ορόφου στο επί της λεωφόρου Μεσογείων υπουργείο Περιβάλλοντος. Σε αυτό το ηλικίας µόλις 10 ετών κτίριο, µε τον αρχιτεκτονικό σχεδιασµό που αποπνέει την... αισιοδοξία της ένταξης στην ΟΝΕ, πολλά κυβερνητικά στελέχη βρήκαν κρησφύγετο εκείνη την ηµέρα. Το κέντρο της Αθήνας ήταν απροσπέλαστο λόγω των δακρυγόνων και των επεισοδίων που κατέληξαν το ίδιο απόγευµα στη δολοφονία τριών νέων ανθρώπων στο υποκατάστηµα της Marfin στην οδό Σταδίου.

«Θα γίνουµε Αργεντινή. Θα µπουν µέσα και θα µας σκοτώσουν» φώναξε ο κ. Θ. Πάγκαλος όταν πληροφορήθηκε τον θάνατο των τριών υπαλλήλων. Βρισκόταν στη Βουλή και δίπλα του οι βουλευτές που τον άκουσαν πάγωσαν, πιστεύοντας ότι ο όχλος θα εισβάλει και θα τους λιντσάρει. Είχαν υπολογίσει χωρίς την... κυρία Αλέκα Παπαρήγα! Η γενική γραµµατέας του ΚΚΕ, µονίµως καχύποπτη και προνοητική, είχε δώσει αυστηρές εντολές στην οµάδα περιφρούρησης του ΠΑΜΕ. Οι γεροδεµένοι κοµµουνιστές, αντί να καταλάβουν τα (πρώην) Ανάκτορα, υπάκουσαν και τα προφύλαξαν εµποδίζοντας τον «συνασπισµό» ακροαριστερών και παρακρατικών να σπάσουν τον αστυνοµικό κλοιό από την πλευρά του Μνηµείου του Αγνωστου Στρατιώτη. Για µία ακόµη φορά το ΚΚΕ έσωσε την αστική δηµοκρατία...

«Ο Γιώργος γνώριζε τα πάντα»

 

«Ο Γιώργος γνώριζε τα πάντα» οµολογεί µιλώντας στο «Βήµα της Κυριακής» κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος. «Από τον Φεβρουάριο του 2009, οκτώ µήνες πριν από τις εκλογές, γνωρίζαµε ότι η Ελλάδα είναι τεχνικά πτωχευµένη. Η χρεοκοπία ήταν θέµα χρόνου». Τον Φεβρουάριο του 2009 σηµειώθηκε απότοµη άνοδος της διαφοράς του επιτοκίου (spread) µεταξύ του ελληνικού και του γερµανικού κρατικού δεκαετούς οµολόγου. Η εξέλιξη αυτή, η οποία τροµοκράτησε την κυβέρνηση Καραµανλή, δεν πέρασε απαρατήρητη από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και τους στενούς συνεργάτες του.

Ο κ. Παπανδρέου, έπειτα από συζητήσεις µε Ελληνες και κυρίως ξένους συνοµιλητές του, στους οποίους συµπεριλαµβάνεται ο νοµπελίστας Οικονοµίας κ. Τζόζεφ Στίγκλιτζ και ο µεγαλοεπενδυτής κ. Τζορτζ Σόρος, λέγεται πως καταστάλαξε στην άποψη ότι η δυναµική του δηµόσιου χρέους είναι τόσο ισχυρή ώστε δεν µπο ρεί παρά να οδηγήσει σε µια καταστροφική χρεοκοπία. Τότε, σύµφωνα µε την ίδια πηγή, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ σκέφτηκε το αυτονόητο: τα κράτη που φθάνουν στο χείλος της χρεοκοπίας απευθύνονται στο ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο (∆ΝΤ). ∆ιαπίστωσε όµως ότι τα κεφάλαια που απαιτούνταν προκειµένου η Ελλάδα να αποφύγει την πτώχευση ήταν πέντε φορές περισσότερα από αυτά που µπορεί να της προσφέρει το ∆ΝΤ. Κατέληξε λοιπόν στο συµπέρασµα ότι η Ελλάδα χρειάζεται µια «διεθνή λύση» και άρχισε να επεξεργάζεται τις πρωτοβουλίες που θα µπορούσε να αναλάβει.

«Το λάθος µας είναι ότι δεν προετοιµάσαµε τον λαό» λέει το ίδιο στέλεχος, «ούτε το κόµµα». Ο κ. Παπανδρέου, παρ’ ότι γνώριζε πως η Ελλάδα οδεύει προς τη χρεοκοπία, υπο τίµησε το «εσωτερικό µέτωπο». ∆εν εγκατέλειψε το... όραµα της «πράσινης ανάπτυξης», ούτε κατεύθυνε το οικονοµικό επιτελείο του προς περισσότερο «προσεκτικές» διακηρύξεις. Το καλοκαίρι του 2009 ο λογαριασµός των παροχών είχε φθάσει στα... 30 δισ. ευρώ. Πολλοί βουλευτές παρουσίαζαν το 2009 ως... «νέο ‘81».

Ο κ. Παπανδρέου επέµενε πεισµατικά στην αοριστολογία. Εκτιµούσε ότι ένας συνδυασµός πράσινης ανάπτυξης, θεσµικών µεταρρυθµίσεων και µιας (εντελώς απροσδιόριστης...) διεθνούς πρωτοβουλίας θα έλυνε το πρόβληµα του χρέους χωρίς να πληγεί ο λαός. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η προειδοποίηση του διοικητή της ΤΤΕ κ. Γ. Προβόπουλου ότι το έλλειµµα του 2009 θα κατέληγε σε διψήφιο ποσοστό δεν σήµαινε πολλά πράγµατα για τον εν αναµονή Πρωθυπουργό. Εκείνο το οποίο πίστευε ότι θα πετύχει ήταν να µετακινηθεί η Ελλάδα από την υπερχρέωση στην ευηµερία χωρίς να διανύσει την ενδιάµεση απόσταση! Κατηγορείται όµως ότι, αν είχε λάβει τότε σκληρά µέτρα, θα είχε αποφύγει τα χειρότερα που ακολούθησαν.

«Σοσιαλιστική αλλεργία» στα μέτρα  

Στο υπουργείο Οικονοµικών δεν είχαν «σοσιαλιστική αλλεργία» στην περιοριστική πολιτική. Ο υπουργός συχνά συγκαλούσε απόρρητες συσκέψεις. «Σκεφθείτε µέτρα σοκ» ζητούσε από τους συνεργάτες του. Πίστευε ότι τα περιοριστικά µέτρα ήταν απαραίτητα για την αποκατάσταση της εµπιστοσύνης των αγο ρών. Μία από τις πιο ριζοσπαστικές και ριψοκίνδυνες ιδέες που ακούστηκαν σε εκείνες τις συναντήσεις ήταν το «10% “κούρεµα” των καταθέσεων» για τους λογαριασµούς άνω των 100.000 ευρώ. Θα επιβάλλονταν ταυτόχρονα µε το (γαλλικής κοπής) πάγωµα λογαριασµού για τον έλεγχο των φορολογικών στοιχείων σε περίπτωση εντολής αποστολής στο εξωτερικό ποσού που θα υπερέβαινε τις 100.000 ευρώ.

Οι προτάσεις αυτές, όπως και άλλες ανάλογες, απορρίφθηκαν µετ’ επαίνων. Ο κ. Παπακωνσταντίνου δεν είχε το πολιτικό βάρος για να επιβάλει µια διαφορετική πολιτική, ενώ δεν ανέκτησε ποτέ τον έλεγχο των φοροεισπρακτικών µηχανισµών. Ηταν καλός µόνο στο εξωτερικό. Στο εσωτερικό υπηρέτησε τον ελάχιστο κοινό παρονοµαστή, ενώ δεν απέφυγε τις αστοχίες και τις παλινωδίες που ενέτειναν την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα. Τα µέτρα που ανακοινώνονταν ήταν ασπιρίνες, που και αυτές ακόµη προκαλούσαν αντιδράσεις, µε πιο χαρακτηριστική εκείνη του κ. Χρ. Παπουτσή στην πρόταση για πάγωµα των µισθών στο ∆ηµόσιο όσων η καθαρή αµοιβή υπερβαίνει τις 2.000 ευρώ (η οποία επίσης απορρίφθηκε από τον Πρωθυπουργό).

Η περικύκλωση του Βερολίνου  

Κατά το πρώτο διάστηµα της διακυβέρνησής του ο κ. Παπανδρέου επισκέφθηκε τη Μόσχα και το Παρίσι για να «περικυκλώσει» το Βερολίνο, αφού η κυρία Α νγκελα Μέρκελ, ιδίως µετά τη συµµαχία της µε τους Φιλελευθέρους, αρνούνταν να αποδεχθεί ότι έπρεπε να υπάρξει «ευρωπαϊκή λύση» σε συνεργασία µε το ∆ΝΤ. Ο κ. Παπανδρέου εκτιµούσε ότι, αν πείσει τη Μόσχα και το Παρίσι, θα µπορούσε να «κατακτήσει» το Βερολίνο. Με το µυαλό στη «διεθνή λύση» απέφυγε ευγενικά την πρόταση «γεωπολιτικής σηµασίας» του κ. Βλαντίµιρ Πούτιν για διακρατικό δανεισµό στην Ελλάδα.

Ωσπου να ωριµάσει η «διεθνής λύση» προτιµήθηκε το «φλερτ» µε την Goldman Sachs και την Deutsche Bank. Σύµφωνα µε τραπεζικές πηγές, η ελληνική κυβέρνηση ανέθεσε στις δύο αυτές τράπεζες ταυτόχρονα την εντολή να απευθυνθούν στις αγορές για την εξασφάλιση δανεισµού ύψους 25 δισ. ευρώ (private placement). Ωστόσο η διεθνής πρακτική επιβάλλει ώστε τέτοιες εντολές να δίνονται µόνο σε χρηµατοπιστωτικό ίδρυµα. Στο τέλος του 2009 ο αντιπρόεδρος της Goldman κ. Γκάρι Κον συνάντησε τον κ. Παπανδρέου στο «Πεντελικόν» της Κηφισιάς. Στις αρχές του 2010 ο επικεφαλής της Deutsche Bank κ. Γιόζεφ Ακερµαν επισκέφθηκε το Μέγαρο Μαξίµου. Στις πρωτοβουλίες αυτές εµπλέκονταν πολλοί παράγοντες µε προνοµιακή πρόσβαση στον πυρήνα της εξουσίας. Οι πρωτοβουλίες ναυάγησαν. Οι δύο τράπεζες (και οι σχετικοί µεσάζοντες...) έχασαν σηµαντικές προµήθειες. Και το έλλειµµα εµπιστοσύνης των αγορών απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση διευρύνθηκε.

«Ο Γιώργος μετάνιωσε»  

 
«Ο Πρωθυπουργός µετάνιωσε που δεν επέµεινε στην ψήφιση του µνηµονίου από 180 βουλευτές» τονίζει υπουργός. Ηταν µια πρόταση των κκ. Βενιζέλου και Παµπούκη, µε την οποία διαφώνησαν τα υπόλοιπα µέλη του Υπουργικού Συµβουλίου. Ο κ. Παπανδρέου µετάνιωσε που δεν την υιοθέτησε, γιατί µε αυτόν τον τρόπο, αν δεν συναινούσε η Ν∆, θα µπορούσε να οδηγήσει σε προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Σύµφωνα µε συγκλίνουσες πληροφορίες, ο κ. Παπανδρέου εκτιµά ότι το µνηµόνιο δεν µπορεί να εκτελεστεί από µονοκοµµατική κυβέρνηση. ∆εν είναι αυτό που περίµενε όταν υπολόγιζε σε µια «διεθνή λύση».

Οι πρωτοφανείς πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες δοκιµάζουν την ψυχολογική αντοχή του, κάτι που γνωρίζουν οι στενοί συνεργάτες του. Αισθάνεται παγιδευµένος στην εξουσία. Πολλές φορές οι άνθρωποι της ασφάλειάς του τον αποτρέπουν να εµφανίζεται δηµόσια, κάτι που ο ίδιος θεωρεί αδιανόητο να συµβαίνει. Σκέφτηκε πολύ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές ταυτόχρονα µε τις δηµοτικές εκλογές του Νοεµβρίου του 2010, αλλά και πάλι δίστασε, εξαιτίας των ασφυκτικών χρονικών περιορισµών για τις εκταµιεύσεις των δόσεων.

Το τηλεφώνημα του Νίκου  

Το πρωί της 15ης Ιουνίου, ηµέρα κατάθεσης του Μεσοπρόθεσµου στο Κοινοβούλιο, το πρωθυπουργικό αυτοκίνητο κατευθυνόταν στο Μέγαρο Μαξίµου όταν συγκεντρωµένοι πολίτες το υποδέχθηκαν µε αβγά. Για τον κ. Παπανδρέου η εµπειρία ήταν καθοριστική. Πληγώθηκε προσωπικά. Εκτίµησε ότι η επίθεση ήταν ένα αδιάψευστο σηµάδι αποσταθεροποίησης, µε δεδοµένο ότι την ίδια ώρα τα επεισόδια κλιµακώνονταν στο Σύνταγµα. Φθάνοντας στο γραφείο του τηλεφώνησε στον κ. Αντ. Σαµαρά. «Η χώρα διαλύεται. Πρέπει να κάνουµε κυβέρνηση συνεργασίας» πρότεινε. «Με τρίτο πρόσωπο πρωθυπουργό» απάντησε ο αρχηγός της Νέας ∆ηµοκρατίας. «∆εν έχω πρόβληµα» απάντησε ο κ. Παπανδρέου µε έντονη φόρτιση στη φωνή του. «∆εν θα γίνω εµπόδιο στη διάσωση της χώρας µου». Στη Νέα ∆ηµοκρατία η ψυχρολουσία ήταν απόλυτη. ∆εν ήθελαν αυτή την εξέλιξη, ούτε ήταν έτοιµοι να κυβερνήσουν. Αφησαν να διαρρεύσει η είδηση για να προκαλέσουν τις προβλεπόµενες αντιδράσεις που θα την ακύρωναν.

Οι συνεργάτες του Πρωθυπουργού ειδοποίησαν τον κ. Νίκο Παπανδρέου, ο οποίος έσπευσε στο Μαξίµου και µίλησε µε τον αδελφό του. Για κάποια ώρα έµειναν οι δυο τους. Ουδείς έµαθε τι είπαν. Οι γνωρίζοντες επιµένουν ότι είναι ταυτισµένοι πολιτικά και πάντοτε ενεργούν σε συνεννόηση. Σύµφωνα µε ορισµένες πηγές, ο δευτερότοκος γιος του Ανδρέα µίλησε και ο ίδιος µε τον κ. Σαµαρά, τον οποίο γνωρίζει προσωπικά λόγω της φιλίας του αρχηγού της Ν∆ µε τον Πρωθυπουργό. «Αν κάνετε κυβέρνηση συνεργασίας θα την πληρώσετε και οι δύο» λέγεται ότι του είπε. Η συγκεκριµένη πληροφορία ωστόσο δεν επιβεβαιώνεται επισήµως.

Το «διστακτικό πραξικόπημα» Βενιζέλου

Την ώρα που στο Μέγαρο Μαξίµου κυριαρχούσε το δράµα ενός υπό παραίτηση Πρωθυπουργού στο υπουργείο Εθνικής Αµυνας βρισκόταν σε εξέλιξη το... «διστακτικό πραξικόπηµα» του κ. Βενιζέλου. Ηδη από την Τρίτη 14 Ιουνίου όσοι επισκέφθηκαν τον υπουργό Εθνικής Αµυνας αποκόµισαν την εντύπωση ότι... βρισκόταν στα πρόθυρα της παραίτησης. Επισκέπτης βουλευτής έφυγε µε την αίσθηση ότι οι γραµµατείς συγκέντρωναν τους υπουργικούς φακέλους. Ο ίδιος ο κ. Βενιζέλος υπαινισσόταν στις συζητήσεις του ότι θα µπορούσε ακόµη και να παραιτηθεί. ∆εν έλεγε βεβαίως τη λέξη «παραίτηση». «Πες µου εσύ, τι να κάνω;» ρωτούσε µε νόηµα. Η στάση του αυτή «ενέπνεε» βουλευτές, όπως είναι οι κκ. Π. Κουκουλόπουλος, Κ. Σπηλιόπουλος, Ν. Σαλαγιάννης και ∆. Λιντζέρης, οι οποίοι καλλιεργούσαν στη Βουλή κλίµα ανατροπής της κυβέρνησης. Η «επαναστατική ατµόσφαιρα» λέγεται ότι επηρέασε και τον κ. Γ. Φλωρίδη, ο οποίος αποφάσισε να παραιτηθεί ανεξάρτητα από τις επιλογές της «βενιζελικής πτέρυγας». 

Την εποµένη της αποτυχίας του κ. Παπανδρέου να σχηµατίσει κυβέρνηση µε τον κ. Σαµαρά βουλευτές προσκείµενοι στον Πρωθυπουργό πήραν εντολή να στηθούν µπροστά στις κάµερες και να επικαλεστούν το φάντασµα της Αποστασίας για να αντιµετωπιστεί η «επίθεση των βενιζελικών». Το 46χρονο φάντασµα για µία ακόµη φορά υπηρέτησε την οικογένεια Παπανδρέου. Παράλληλα ο κ. Παπανδρέου προχώρησε σε ανασχηµατισµό και στις 4 τα ξηµερώµατα της 17ης Ιουνίου ανέθεσε στον κ. Βενιζέλο την ευθύνη της Οικονοµίας, αφού (για δεύτερη φορά σε δύο χρόνια) αρνήθηκε το υπουργείο Οικονοµικών ο κ. Λ. Παπαδήµος. «Το πρωί αποστάτης, το βράδυ αντιπρόεδρος» σχολίασε ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ.

Αντ’ αυτού... Οικονόμου

Ο κ. Βενιζέλος έλαβε τη νυχτερινή πρωθυπουργική διαβεβαίωση ότι θα έχει ως αναπληρωτή υπουργό τον πρόεδρο της Εθνικής Τράπεζας κ. Β. Ράπανο . Αντ’ αυτού «απέκτησε» τον κ. Παντελή Οικονόµου, ο οποίος µόλις αποδέχθηκε το αξίωµα αφαίρεσε τις οµιλίες του από την ιστοσελίδα του. Σε όλες ανεξαιρέτως ήταν λάβρος κατά του µνηµονίου. Το... κλου ήταν ότι ο κ. Βενιζέλος απαίτησε από τον Πρωθυπουργό την αποκαθήλωση του κ. Θ. Πάγκαλου. Ηθελε να είναι ο µοναδικός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. Ο Πρωθυπουργός εφηύρε µια «σολοµώντεια λύση»: σχηµάτισε Κυβερνητική Επιτροπή στην οποία δεν µετέχει ο κ. Πάγκαλος. Ετσι ο κ. Βενιζέλος αναδείχθηκε «πρώτος αντιπρόεδρος». Χάρη στο ειδικό βάρος, στη µεγάλη δηµοτικότητα και στη ρητορική δεινότητα που τον διακρίνει, «πέρασε» το Μεσοπρόθεσµο από το Κοινοβούλιο, έστω και αν αυτό εν µέρει οφείλεται στο γεγονός ότι «µάζεψε» τους διαφωνούντες βουλευτές που ο ίδιος ελέγχει.

ΟΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ

«Ξέρω ότι ο Βαγγέλης θέλει εκλογές»

Ο «πρώτος αντιπρόεδρος» αποδέχθηκε το υπουργείο Οικονοµικών διότι υπολόγιζε ότι ο Πρωθυπουργός θα αναγκαζόταν να προκηρύξει «εκλογές λύτρωσης» τις οποίες το ΠΑΣΟΚ θα έχανε και ο ίδιος θα αντικαθιστούσε τον κ. Παπανδρέου στην ηγεσία. «Ξέρω ότι ο Βαγγέλης θέλει εκλογές, αλλά δεν θα του κάνω τη χάρη» φέρεται να είπε ο κ. Παπανδρέου σε συνεργάτη του στο µέσον του καλοκαιριού. Οι περισσότεροι υπουργοί στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους κατηγορούν τον κ. Βενιζέλο ότι περιµένοντας τις εκλογές ανέστειλε την υλοποίηση των δεσµεύσεων του Μεσοπροθέσµου. ∆εν είναι όµως βέβαιοι ότι δεν θα τον έχουν στο µέλλον αρχηγό, γι’ αυτό είναι προσεκτικοί στις δηµόσιες τοποθετήσεις τους. Οταν η τρόικα απαίτησε στις 2 Σεπτεµβρίου την άµεση προώθηση των µέτρων, ο κ. Βενιζέλος διέκοψε απροσδόκητα τις διαπραγµατεύσεις. Οι επικεφαλής αποχώρησαν από την Αθήνα µέσα σε λίγες ώρες.

Το «εµπάργκο της τρόικας» στην Ελλάδα διήρκεσε 27 ηµέρες. Η ουδόλως «προσυµφωνηµένη» καθυστέρηση της έκτης δόσης, για την οποία ευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά ο υπουργός Οικονοµικών, έχει φέρει το κράτος στο όριο της εσωτερικής στάσης πληρωµών. Ανώτατες ευρωπαϊκές πηγές δηλώνουν ότι η απόκλιση από τα συµφωνηθέντα ανέτρεψε τη γενναιόδωρη για την Ελλάδα συµφωνία της 21ης Ιουλίου. Νέα διαπραγµάτευση, µε αβέβαιο και (το πιθανότερο) δυσµενέστερο αποτέλεσµα βρίσκεται σε εξέλιξη. Η Ελλάδα, όπως βεβαιώνουν έλληνες και ξένοι αξιωµατούχοι, έχει «εξοστρακιστεί» από αυτήν. ∆ύο χρόνια µετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ, η οικονοµική κατάσταση επιδεινώνεται, οι αυτοσχεδιασµοί συνεχίζονται και η αβεβαιότητα εξακολουθεί να εντείνεται...

Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΣΟΙΜΠΛΕ

Μπούµερανγκ ο εκβιασµός της δραχµής

 

«Ούτε ο Παπανδρέου ούτε κανένας από εµάς πιστεύει στο µνηµόνιο» λέει υπουργός. «Θα θυµίσω ότι το Μεσοπρόθεσµο ήλθε προς συζήτηση στο Υπουργικό Συµβούλιο πέµπτο στη σειρά µετά το νοµοσχέδιο για τα ζώα συντροφιάς. Ολόκληρη η κυβέρνηση βρίσκεται σε άρνηση». Η «άρνηση» οδήγησε σε έναν... εκβιασµό µε τη δραχµή. Την Παρασκευή 6 Μαΐου 2011 ο κ. Παπακωνσταντίνου µετέβη στο Λουξεµβούργο για µυστική συνάντηση µε ορισµένους ισχυρούς υπουργούς Οικονοµικών της ευρωζώνης υπό τον επικεφαλής του Eurogroup κ. Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.

Σύµφωνα µε την επικρατέστερη εκδοχή, αιτία της συνάντησης ήταν ότι ο κ. Παπανδρέου είχε υπαινιχθεί σε συζήτησή του µε γερµανούς αξιωµατούχους λίγες ηµέρες νωρίτερα ότι η πολιτική του µνηµονίου και η γερµανική αυστηρότητα στην εφαρµογή της θα µπορούσαν να εξωθήσουν την Ελλάδα στην επιστροφή στη δραχµή. Η έµµεση αυτή απειλή εκνεύρισε τους Γερµανούς. Λέγεται ότι ο ίδιος ο κ. Βόλφγκανγκ Σόιµπλε διέρρευσε την πληροφορία στο περιοδικό «Der Sπegel», το οποίο την ανάρ τησε στην ηλεκτρονική του έκδοση το απόγευµα εκείνης της Παρασκευής, όταν οι τράπεζες της ευρωζώνης είχαν κλείσει, προκειµένου να σύρει την ελληνική κυβέρνηση σε άτακτη υποχώρηση. Παρά την αναστάτωση που προκλήθηκε στην Αθήνα, ο κ. Παπανδρέου καθυστέρησε επί δύο ώρες(!) να επιτρέψει στον τότε εκπρόσωπο κ. Γ. Πεταλωτή να εκδώσει µια υποτυπώδη διάψευση. Ηθελε πρώτα να µάθει για την αντίδραση των εταίρων στο «ελληνικό τελεσίγραφο». Η αντίδραση δεν ήταν ευγενική. Ο κ. Παπακωνσταντίνου δέχθηκε επίθεση από τον κ. Γιούνκερ και τον κ. Σόιµπλε, ενώ ο κ. Ζαν-Κλοντ Τρισέ αποχώρησε από τη συνάντηση µέσα σε λίγα λεπτά. Ο «ελληνικός εκβιασµός» κατέρρευσε, αλλά ενέπνευσε τον κ. Σόιµπλε να επεξεργαστεί το γνωστό «σχέδιο Β», που είναι µια «ευρωζώνη χωρίς την Ελλάδα». Παρ’ όλα αυτά, τα ελληνικά αιτήµατα για ένα νέο πρόγραµµα στήριξης µε µείωση των επιτοκίων και επέκταση του χρόνου αποπληρωµής των δανείων έγιναν δεκτά. Το αντάλλαγµα ήταν η εµβάθυνση της «εσωτερικής υποτίµησης» (τιµών και απολαβών) µε ένα Μεσοπρόθεσµο Πρόγραµµα που παραλίγο να οδηγήσει στην πτώση της κυβέρνησης.  

Από το σοκ του Νταβός στην «Οδύσσεια» του Καστελόριζου 

Ο κ. Παπανδρέου διατηρούσε µυστική επικοινωνία µε τον κ. Ντοµινίκ Στρος-Καν αναζητώντας µια φόρµουλα επέµβασης του ∆ΝΤ στην Ευρώπη. Στην οικογένεια Παπανδρέου το Ταµείο αντιµετωπίζεται ως Οργανισµός µε θετική συµβολή στον κόσµο. Ο αδελφός του Πρωθυπουργού κ. Νίκος Παπανδρέου, ο οποίος συµµετέχει αποφασιστικά (αν και πάντοτε παρασκηνιακά) στη διακυβέρνηση της χώρας, ήταν θιασώτης της προσφυγής στο Ταµείο. Οι Παπανδρέου πίστευαν στην εφαρµογή στην Ελλάδα ενός προηγµένου «διεθνούς» µοντέλου διακυβέρνησης. Είχαν υποτιµήσει ότι το ∆ΝΤ σηµαίνει υποτέλεια.

Καφές με τον Νετανιάχου  

Ενώ η πρωθυπουργική σκέψη βρισκόταν στην Ουάσιγκτον, έδρα του ∆ΝΤ, η Μόσχα έφερε την Ελλάδα πιο κοντά στο... Τελ Αβίβ. Στο καφέ «Πούσκιν» της ρωσικής πρωτεύουσας έγινε η πρώτη µυστική συνάντηση του κ. Παπανδρέου µε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ κ. Βενιαµίν Νετανιάχου. Η Ελλάδα θα παρείχε στο Ισραήλ τη συµµαχία και τη δίοδο που χρειαζόταν για να προωθήσει στην Ευρώπη το αέριο από το κοίτασµα «Λεβιάθαν». Το ενεργειακό «άνοιγµα στο Ισραήλ» (το οποίο δεν µπορεί να αποδώσει παρά µόνο σε... 5-10 χρόνια) θεωρούνταν κύρια συνιστώσα της στρατηγικής αποφυγής της χρεοκοπίας(!). ∆εν είναι ανεξήγητο λοιπόν που ο καιρός περνούσε και η κυβέρνηση λάµβανε µέτρα µηδαµινής απόδοσης, η στελέχωση του κράτους γινόταν µέσω του open.gov (εκτός και αν επενέβαινε ο κ. Νίκος Παπανδρέου για να προωθήσει πρόσωπα της επιρροής του σε θέσεις«κλειδιά») και οι υπουργοί βρίσκονταν σε µόνιµη σύγχυση στρατηγικής και αρµοδιοτήτων.

Το πραγµατικό σοκ για τον Πρωθυπουργό ήλθε στο Νταβός στο τέλος Ιανουαρίου του 2010. «Με πλησίασε ο ούγγρος πρωθυπουργός για να µου πει να λάβουµε µέτρα» είπε ο κ. Παπανδρέου στο Υπουργικό Συµβούλιο που συγκάλεσε αµέσως µετά την επιστροφή του. «Τα πράγµατα είναι διαφορετικά από αυτά που ήταν πριν από έναν µήνα» συµπλήρωσε ο κ. Παπακωνσταντίνου. Ο σοσιαλδηµοκράτης ούγγρος πρωθυπουργός κ. Φέρεντς Γκιουρτσάνι είχε νωπή την εµπειρία του ∆ΝΤ και ήταν πρόθυµος να τη µοιραστεί µε τον κ. Παπανδρέου. Λίγο καιρό µετά θα γνώριζε τη συντριβή στις εκλογές από τη ∆εξιά. Μετά το Νταβός στην ελληνική κυβέρνηση επικρατούσε ατµόσφαιρα Επιταφίου. ∆ιαπίστωσαν ότι «έχασαν» τον χρόνο. Κάπως έτσι έχασαν και τις τράπεζες. «Για καιρό πίστευαν ότι οι προειδοποιήσεις των τραπεζιτών αφορούσαν µόνο τα συµφέροντα των τραπεζών» λένε τραπεζικοί κύκλοι. Αντιλήφθηκαν πολύ αργά ότι ο αποκλεισµός του κράτους από τις αγορές συνοδεύεται από αντίστοιχο αποκλεισµό των τραπεζών, µε αποτέλεσµα την αναστολή του δανεισµού σε ιδιώτες και επιχειρήσεις που επιβραδύνει την οικονοµική δραστηριότητα, εξαπλώνει τα φαινόµενα φτώχειας και αυξάνει την ανεργία.

Η εποχή του μνημονίου

Ο ευρωπαϊκός Μηχανισµός που παρουσιάστηκε την 25η Μαρτίου, αντί για «περίστροφο στο τραπέζι» που θα απέτρεπε τις αγορές από την επίθεση στην Ελλάδα, αποδείχθηκε «δίνη» που τράβηξε τη χώρα εντός της. Γιατί οι αγορές να δανείσουν ένα κράτος, όταν µπορούν να δανείσουν µε µεγαλύτερη ασφάλεια τον Μηχανισµό που θα δανείσει το κράτος αυτό; Μέσα στον Απρίλιο του 2010 τα spreads εκτινάχθηκαν. 

Την Παρασκευή 23 Απριλίου υπήρχε προγραµµατισµένη επίσκεψη του Πρωθυπουργού στο Καστελόριζο για θέµατα... περιφερειακής ανάπτυξης. Την Τετάρτη και την Πέµπτη τα τηλέφωνα χτυπούσαν ασταµάτητα στο Μέγαρο Μαξίµου και στο υπουργείο Οικονοµικών. Επικεφαλής των κυβερνήσεων και υπουργοί Οικονοµικών µεγάλων κρατών τηλεφωνούσαν στον κ. Παπανδρέου και στον κ. Παπακωνσταντίνου. Ζητούσαν επιτακτικά να προσφύγει η Ελλάδα στον Μηχανισµό γιατί η κρίση εµπιστοσύνης µεταδιδόταν στις αγορές διακινδυνεύοντας το µέλλον των δικών τους χωρών. «Θα ακυρώσουµε το ταξίδι στο Καστελόριζο;» ρώτησαν τον κ. Παπανδρέου οι συνεργάτες του. «Γιατί να το ακυρώσουµε; Η ζωή συνεχίζεται» απάντησε. «Θα κάνω το διάγγελµα από το Καστελόριζο» .

Οι περιστάσεις επέβαλλαν µοβ γραβάτα. Μέσα σε ένα σουρεαλιστικό σκηνικό, µε µια βαρκούλα να αρµενίζει στο γραφικό λιµανάκι, ο Πρωθυπουργός επιστράτευσε µεταφορές από την «Οδύσσεια». ∆εν έκανε λάθος. Η οδύσσεια είχε ήδη αρχίσει για την Ελλάδα και ο ίδιος το γνώριζε. Γι’ αυτό απέφυγε να υπογράψει το µνηµόνιο. Ηθελε να αποφύγει την οδύσσεια µιας συµφωνίας που θα µπορούσε να τον καταδιώκει για πάντα. Το νέο... «συµβόλαιο µε τον Λαό» ανέλαβε να υπογράψει µόνος του ο κ. Παπακωνσταντίνου. Ισως ο µοναδικός υπουργός που πίστεψε πραγµατικά ότι το µνηµόνιο µπορεί να σώσει την Ελλάδα...

Η Ιστορία διδάσκει, αλλά και ... συντηρεί μνήμες και λεγόμενα!

Σήμερα διάβασα με μεγάλη προσοχή το περίφημο άρθρο των τριών υπουργών (Α. Διαμαντοπούλου, Α. Λοβέρδος, Γ. Ραγκούσης). Δεν ξέρω αν σημάνει την αφύπνιση του πολιτικού κόσμου ή την αλλαγή πλεύσης του, αλλά πολλοί θα πούνε ότι είναι μια "εξομολόγηση". Δεν μπορώ - τουλάχιστον αυτή τη στιγμή - αν είναι κάτι από αυτά σίγουρα αλήθεια, αλλά σίγουρα θα το αναλύσω σε επόμενη ανάρτησή μου! Σήμερα αποφάσισα να δημοσιεύσω - προκειμένου να "διατηρήσω" τα γραφόμενα αυτά - αυτούσια το άρθρο τους (από την επίσημη ιστοσελίδα της κ. Διαμαντοπούλου).

"Στη μεγάλη οικονομική κρίση που βιώνουμε, συναθροίζονται πολλές προϋπάρχουσες «υπο–κρίσεις», με βασικότερη όλων το συντεχνιασμό και την εκτεταμένη, αλλά και ιδιότυπη, ανομία, σε όλο το φάσμα της δημόσιας ζωής. Για δεκαετίες, μια σειρά αποφάσεων, επιλογών, κατευθύνσεων, προτεραιοτήτων και ιεραρχήσεων δεν υπήρξαν προϊόν δημοκρατικής σύνθεσης στην υπηρεσία του συλλογικού συμφέροντος. Αντίθετα,  επρόκειτο για ωμή επιβολή του κορπορατισμού, όπως εκφραζόταν μέσα από την πρακτική δυναμικών μειοψηφιών.  Ομάδες πίεσης επιδίωκαν, με το «έτσι θέλω», την εξυπηρέτηση των συμφερόντων συγκεκριμένων τμημάτων της κοινωνίας και διαμόρφωναν, με την ανοχή ή και την εύνοια του πολιτικού συστήματος, στα μέτρα τους τη δημόσια πολιτική. Το υψηλό κόστος αυτών των αποφάσεων για το κοινωνικό σύνολο δεν το προσμετρούσε κανένας, διότι η μεγάλη πλειοψηφία παρέμενε σιωπηλή,  αφού πρόσκαιρα υπήρχαν τα περιθώρια του ανεξέλεγκτου δανεισμού και το πολιτικό σύστημα έκλεινε εύκολες και πάντως εκλογικά προσοδοφόρες συμφωνίες, χωρίς φυσικά κανένα σχεδιασμό, αλλά και την οποιαδήποτε συνείδηση των συνεπειών.  

Μέσα από τέτοιου είδους κοινωνικο-πολιτικές διεργασίες, και με τη λογική «τα θέλουμε όλα δικά μας», φθάσαμε στην περιφρόνηση κάθε έννοιας Δικαιοσύνης και δημόσιου συμφέροντος και στη de facto επιβολή του κανόνα: κατάληψη στο σχολείο, και ενίοτε καταστροφή του, κατάληψη στο πανεπιστήμιο, διακοπή της λειτουργίας των μέσων μεταφοράς, της αποκομιδής των σκουπιδιών και προσβολή της δημόσιας υγείας, κατάληψη δημόσιων κτηρίων, ακόμη και υπουργείων, αποκλεισμοί λιμανιών και αεροδρομίων, και κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, πράξεις και απειλές ακόμη και κατά της ζωής.  Το σημαντικότερο όλων δε είναι, πως αυτή η εξαιρετικά αντιδημοκρατική και αντικοινωνική «κουλτούρα» και συμπεριφορά, επενδύθηκε με το μανδύα του προοδευτισμού και της επαναστατικότητας, για να κρύψει το πραγματικό πρόσωπο του συντεχνιακού συμφέροντος. Βαφτίστηκε «κοινωνία» η κάθε συντεχνία, ενώ στην πραγματικότητα οι κοινωνοί καλούνταν να πληρώσουν τα αιτήματα των συντεχνιών, που μόνιμα και σταθερά γίνονταν δεκτά. Οι λέξεις, λοιπόν, έχασαν το νόημά τους και επιλογές με υψηλό κοινωνικό κόστος εμφανίζονταν μέσα σε αυτό το ιδιότυπο «matrix» ως «κοινωνικές κατακτήσεις», ενώ στην πραγματικότητα η χώρα απλά δανειζόταν και αργά ή γρήγορα θα πλήρωνε «τα σπασμένα». Ευθύνες για αυτή την κατάσταση έχουμε όλοι!

Ήρθε, όμως, τώρα η ώρα της πληρωμής αλόγιστων «κατακτήσεων» και αλόγιστων εκλογικών νικών, στη διάρκεια της μεταπολίτευσης. Το τίμημα είναι πολύ βαρύ. Παρ’ όλα αυτά, οι πολιτικοσυνδικαλιστικές συστοιχίες που αναπτύχθηκαν με βάση το νόμο του «τυφλού τσαμπουκά» και της «ψευδο-αρχής» πως κερδίζει όποιος εκβιάζει πιέζοντας τους άλλους συμπολίτες του (π.χ. με την οικονομική καταστροφή του εμπορίου στο κέντρο της Αθήνας), εξακολουθούν να συμπεριφέρονται σαν να μην συνέβη τίποτα. Ακόμη δηλαδή και σήμερα, που η Ελλάδα αγωνίζεται να μην γονατίσει, εκδηλώνονται αδικαιολόγητες και ακραίες συμπεριφορές, οι οποίες κάποιες φορές στρέφονται ανοικτά και κατά της Δημοκρατίας. Μάλιστα, δεν παραλείφθηκε, ακόμη μία φορά,  να ακουστούν έως και αιτήματα για προνομιακή-πελατειακή μονιμοποίηση συμβασιούχων, με την καθολική σχεδόν στήριξη της αντιπολίτευσης. Υπάρχει, όμως, σήμερα μια ποιοτική και ελπιδοφόρος διαφορά. Κάποιες φορές, ακόμη λίγες, η πλειοψηφία δεν παραμένει σιωπηλή, αλλά παίρνει την κατάσταση στα χέρια της. Δημιουργούν εύλογες ελπίδες τα ανοιχτά πανεπιστήμια, τα ανοικτά σχολεία και τα ανοικτά νοσοκομεία, κόντρα στις σκοπιμότητες των αποφάσεων για καταλήψεις, οι γενναίες δημόσιες παρεμβάσεις ορισμένων ανθρώπων του πνεύματος, καθώς και η στάση της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, που αποδοκίμασε ανοιχτά τις απαράδεκτες κινητοποιήσεις του Αυγούστου, οι οποίες στράφηκαν εναντίον του μόχθου των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων στο τομέα του τουρισμού. Κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει τους πολίτες της Ρόδου που άνοιξαν το λιμάνι με λουλούδια στα χέρια. Οι πολίτες τον Αύγουστο απαίτησαν, κυριολεκτικά, η κυβέρνηση να μην κάνει πίσω -όπως γινόταν τις τελευταίες δεκαετίες- αλλά να εφαρμόσει τις πολιτικές της. Αυτές, συνεπώς, οι περιπτώσεις αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της αφύπνισης της κοινωνίας και της αλλαγής της νοοτροπίας της. Κι όσο τη θέση του «δεν βαριέσαι» παίρνει η συμμετοχή στην υπεράσπιση του δικαιώματος πχ. για μάθηση, για παροχή υπηρεσιών υγείας και προστασία της δημόσιας υγείας, καθώς και για την ελεύθερη και ανεμπόδιστη κυκλοφορία των ανθρώπων, τόσο οι ελπίδες θα αυξάνονται.

Μια κοινωνία που αγωνιά και αναζητεί δημιουργικές διεξόδους από την κρίση, προφανώς και δεν μπορεί  να τα φορτώνει όλα στην αστυνομία και τους εισαγγελείς. Καμιά εισαγγελική ή αστυνομική ενέργεια δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κοινωνική αυτενέργεια. Η μία δραστηριότητα, άλλωστε, συμπληρώνει και στηρίζει την άλλη. Η μεν κοινωνία έχει υποχρέωση να υπερασπιστεί τον εαυτό της από κάθε επιβολή ιδεολογικών, κομματικών ή συντεχνιακών συμφερόντων, οι δε δημοκρατικά νομιμοποιημένες κρατικές λειτουργίες έχουν την υποχρέωση να ανταποκριθούν στο κοινωνικό αίτημα για την τήρηση της νομιμότητας. Δίχως τη στήριξη των πολιτών η λειτουργία του κράτους θα συκοφαντηθεί ως αυταρχική και, πάντως, θα έχει περιορισμένη αποδοτικότητα. Και δίχως το κράτος και τις λειτουργίες του, η κοινωνία των πολιτών δεν θα είχε νόημα, όποια γνώμη κι αν πλειοψηφούσε σε αυτήν.

Η  βουβή κοινωνία και οι φορείς των κρατικών λειτουργιών που έκαναν πως δεν βλέπουν, πρέπει να περάσουν οριστικά στο παρελθόν. Η απειλή της οικονομικής χρεωκοπίας ήρθε ως αποτέλεσμα της χρεωκοπίας των όρων πολιτικής και κοινωνικής συμβίωσης, που επιβλήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες και μας έσυραν ως εδώ.  Η αυτογνωσία και η αυτοκριτική είναι αναγκαία, αλλά όχι ικανή προϋπόθεση για την αντιστροφή της  πορείας. Πρέπει, λοιπόν, να δράσουμε αμέσως.

Σήμερα έχει καταστεί σαφές, πως ή θα βουλιάξουμε όλοι μαζί ή θα σωθούμε όλοι μαζί. Αυτοί που επιδίδονται σε άνομες συμπεριφορές, όποιο άλλοθι κι αν χρησιμοποιούν, στην πραγματικότητα  διεκδικούν σωσίβια μόνο για τους εαυτούς τους και λένε σε όλους τους υπόλοιπους να πάνε να πνιγούν. Πως θα χαρακτηριζόταν όποιος τη στιγμή ενός πραγματικού ναυαγίου έκανε κάτι αντίστοιχο; Η απάντηση δεν θέλει δεύτερη σκέψη. Με άλλα λόγια, ο συντεχνιασμός, η δημαγωγία, ο λαϊκισμός κάποιων ΜΜΕ, η ανομία, η κοινωνική ανευθυνότητα και το πατριωτικό έλλειμμα ορισμένων εχόντων και κατεχόντων, που σαρώνουν κάθε έννοια Δικαιοσύνης, δεν είναι απλά εκφράσεις ανευθυνότητας, αλλά προκλητική επίδειξη ανηθικότητας. Και ως πρόκληση τέτοιας μορφής αρχίζουν να αντιμετωπίζονται από μια κοινωνία των πολιτών, που ξαναβρίσκει τη φωνή της, καθώς και από μία συντεταγμένη Δημοκρατία, που ξαναβρίσκει τον αυτοσεβασμό της.

Οι τρεις υπουργοί οι οποίοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο, λόγω των αρμοδιοτήτων μας που αφορούν βασικούς τομείς του δημόσιου χώρου, βιώνουμε κάθε μέρα, με μεγάλη ένταση, τα φαινόμενα που εδώ καταγράφουμε. Πάρα πολλές φορές, αλλά και σήμερα, αντιλαμβανόμαστε πως ορισμένοι σπρώχνουν τα πράγματα πέραν των ορίων, για να γίνει μακελειό. Πιστεύοντας, πως η Δημοκρατία δεν θα τολμήσει και, συνεπώς, θα κάνουν και πάλι το δικό τους.  Οι Έλληνες πολίτες, όμως, γνωρίζουν πως τα δύο χρόνια που πέρασαν δόθηκαν με επιτυχία μάχες για σοβαρές διαρθρωτικές αλλαγές και για τον περιορισμό της κακοδιοίκησης και της σπατάλης. Οι φορείς των πελατειακών σχέσεων και οι εκπρόσωποι του συντεχνιασμού υποχώρησαν. Η πλειοψηφία των πολιτών στήριξε με ένταση τις αλλαγές που έγιναν και δεν παρασύρθηκε από τους δημαγωγούς. Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες σήμερα αποτελούν  την πρώτη γενιά μετά τον εμφύλιο πόλεμο, που σηκώνει μόνη της τα βάρη της χώρας και δεν τα μεταφέρει στις επόμενες γενιές. Με άλλες λέξεις, οι σύγχρονοι Έλληνες αντιμετωπίζουν καταπρόσωπα το χρέος και τα ελλείμματα της χώρας.

Κατανοούμε απόλυτα τις τεράστιες αλλαγές στη ζωή του κάθε πολίτη και τα προβλήματα που δημιουργεί η οικονομική κρίση στα δημόσια αγαθά. Παιδεία, Υγεία, Δημόσιες Μεταφορές αποτελούν τον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης, τον οποίο, μέσα στις δραματικές αυτές περιστάσεις, θα πρέπει να υπερασπιστούμε. Δυστυχώς, όμως, για να βγούμε στο κοινωνικό ξέφωτο του μέλλοντος, πρέπει να περάσουμε τις οδύνες του παρόντος. Κοινωνική ευαισθησία σήμερα, σημαίνει να πατήσουμε γκάζι και όχι φρένο,  έτσι ώστε να βγούμε το συντομότερο από την κρίση και να επιστρέψουμε στην ευημερία. Οι αναστολές, οι δισταγμοί, οι καθυστερήσεις και οι παλινδρομήσεις τελικά στρέφονται εναντίον των πολιτών. Γιατί κρατούν την κοινωνία και την οικονομία καθηλωμένες στο τέλμα της κρίσης, της ύφεσης και της διευρυνόμενης φτώχειας. Εχθροί της κοινωνίας σήμερα είναι η δημαγωγία, ο λαϊκισμός, η ατιμωρησία, ο συντεχνιασμός, και οι καθυστερήσεις.

Η ελληνική πολιτεία, άρα τόσο το κράτος όσο και η κοινωνία, θα βρει και πάλι τον εαυτό της. Θα καταφέρει να ξαναβρεί αυτό που έχασε, δηλαδή την κλασική για τις προηγμένες χώρες δυνατότητα να συνδυάζονται αρμονικά οι κοινωνικές διαμαρτυρίες και συγκρούσεις, με τη λειτουργία των κλασικών τομέων της κοινωνικής ζωής και του κράτους. Η προσπάθεια, όμως, πρέπει να συνεχιστεί από όλους και με μεγαλύτερη ένταση. Και βέβαια, πέραν από τις αναμφισβήτητες επιτυχίες σε διαρθρωτικές αλλαγές και στο δημοσιονομικό εξορθολογισμό υπήρξαν λάθη, παραλείψεις και κυρίως καθυστερήσεις. Οι καθυστερήσεις αυτές μας ταλαιπώρησαν και δεν υπάρχει πια καμία πολυτέλεια να τις ανεχτούμε. Ο συντεχνιασμός είναι ο αντίπαλος. Όπως αντίπαλοι είναι και όσοι αντιδρούν χλιαρά και για το «θεαθήναι».

Πρέπει να γίνει σαφές σε όλους, πως η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει δίχως Δικαιοσύνη, εξορθολογισμό των δημοσιονομικών της και χωρίς τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Η πορεία προς αυτούς τους στόχους ξεκίνησε και θα ολοκληρωθεί. Τις οδύνες της, βέβαια, κανείς δεν θα μπορέσει να αποφύγει. Άρα, όποιος σήμερα συνεχίζει να σπέρνει ανέμους  ή να κάνει πως δεν βλέπει, αύριο θα θερίσει θύελλες και θα σαρωθεί. Η διακοπή της λειτουργίας του κράτους, στις πιο ευαίσθητες πτυχές του, αποτελεί απόπειρα άμεσης επιδείνωσης των συνθηκών και υπονόμευση του αγώνα που διεξάγει η χώρα και οι πολίτες της. Αυτή την ακύρωση του κράτους και των προσπαθειών της χώρας, στις σημερινές τραγικές περιστάσεις, δεν πρέπει να την επιτρέψουμε. Το Έθνος και η Πατρίδα αυτή τη στιγμή έχουν ανάγκη από Πολιτική και Κοινωνική Συμφιλίωση, ταχύτατη υλοποίηση των δεσμεύσεων και των μεταρρυθμίσεων και προστασία της Δημοκρατίας. Ή θα τα κάνουμε όλα μαζί ή μας περιμένει συμφορά.

Ο αγώνας που πρέπει να δώσουμε είναι δύσκολος, πρωτόγνωρος και η διαδρομή θα γίνει σε κακοτράχαλο δρόμο. Οφείλουμε να είμαστε, όμως, όλοι αποφασισμένοι για να σπάσουμε τώρα, χωρίς καμία καθυστέρηση, όλα ή έστω τα περισσότερα μεταπολιτευτικά κακώς κείμενα και, οπωσδήποτε, τις λογικές που φέρνουν την Ελληνική Δημοκρατία να φαίνεται και να είναι αδύναμη. Δεν μας επιτρέπεται να κάνουμε πίσω, δεν έχουμε δικαίωμα να υποχωρούμε. Και σε ό,τι αφορά τις κρίσιμες επόμενες ημέρες, όλα τα μέλη και τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ πρέπει να δώσουμε ενωμένοι τις δύσκολες μάχες τόσο στη Βουλή όσο και στην κοινωνία και με την ενότητά μας αυτή να εξοπλίσουμε τον πρωθυπουργό, που θα διαπραγματευτεί την τελική και οριστική λύση για τη χώρα μας στο πλαίσιο της Ε.Ε."

Οι Blackstone, Blackrock, Roland Berger & το 'μυστικό' σχέδιο 'Εύρηκα' για τη 'διάσωση' της Ελλάδας

Τις τελευταίες ημέρες αίσθηση έχει προκαλέσει ένα 'μυστικό σχέδιο' που 'αποκαλύφθηκε' από γαλλική εφημερίδα και το οποίο υπόσχεται ένα 'ρεαλιστικό, δημιουργικό και καινοτόμο' τρόπο λύσης στο πρόβλημα εξυπηρέτησης του ελληνικού χρέους και της ελληνικής χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, μεταξύ άλλων και κυρίως μέσω της χρηματοοικονομικής πώλησης ελληνικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 125 δις ευρώ και της αγοράς με αυτό το κεφάλαιο ελληνικών κρατικών ομολόγων.

Κατ' αρχήν, τα βασικά σημεία και μία αναλυτική περίληψη του σχεδίου δημοσιεύτηκαν σε πολυσέλιδο έγγραφο από την ίδια την εταιρία που το συνέταξε - την Roland Berger - και δεν αποκρύφτηκαν από κανέναν και έτσι τα περί μυστικότητας δε φαίνεται να ευσταθούν εκτός και αν το σχέδιο έχει υπογείως εγκριθεί, κάτι για το οποίο η εφημερίδα δεν κάνει καμία αναφορά.

Πέρα από αυτό, ωστόσο, το σχέδιο έχει ενδιαφέρον για αρκετούς λόγους που αξίζει να αναδειχθούν και να εξεταστούν.

Πριν περάσουμε, όμως, σε αυτό, ας δούμε ποιο είναι , πράγματι, το σχέδιο 'Εύρηκα' και τί υποστηρίζουν οι εμπνευστές του ότι μπορεί να πετύχει αν υλοποιηθεί.

Σχέδιο 'Εύρηκα'

Στο ίδιο το έγγραφο της Roland Berger αναφέρεται πως η λογική πίσω από την κατάρτιση του σχεδίου στηρίχτηκε στο γεγονός ότι η Ελλάδα θεωρείται πως βρίσκεται σε μία 'παγίδα χρέους' με τις αγορές να εκτιμούν την πιθανότητα πτώχευσης της κοντά στο 100%, κάτι με το οποίο η Roland Berger φαίνεται να συμφωνεί.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό η προσπάθεια βιαστικής πώλησης ελληνικών περιουσιακών στοιχείων με στόχο τη μείωση του χρέους δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή, σημειώνει η εταιρία, καθώς σε μία τέτοια περίπτωση οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων θα πιέζονταν ακόμη χαμηλότερα απ' ότι έχουν ήδη πιεστεί (και τα κέρδη από την πώληση θα ήταν λιγότερα από τα αναμενόμενα).

Ούτε και η σταδιακή ιδιωτικοποίηση αποτελεί ρεαλιστική επιλογή, σύμφωνα με την εταιρία, καθώς τα όποια μετριασμένα κέρδη από μία τέτοια διαδικασία θα χάνονταν στην αποπληρωμή του διαρκώς διογκούμενου ελληνικού χρέους.

Χρειάζεται, λοιπόν, υποστηρίζει η Roland Berger, μία λύση που να αποφέρει άμεσα αποτελέσματα και να προκαλέσει γρήγορα μεγάλη μείωση του ελληνικού χρέους, βοηθώντας από τη μία την Ελλάδα να ξεφύγει από την παγίδα όπου έχει πιαστεί αλλά και με τις σωστές συμπληρωματικές κινήσεις να επιστρέψει δυναμικά στην ανάπτυξη και προστατεύοντας από την άλλη στο μέγιστο δυνατό βαθμό την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τις χώρες της Ευρωζώνης που συμμετέχουν στα πακέτα διάσωσης και τις τράπεζες, ελληνικές και ξένες. Επιπλέον, μία λύση με συστημική επιρροή, η οποία αν εφαρμοστεί θα οδηγήσει, όπως προβλέπει η εταιρία, στην αποκλιμάκωση των επιτοκίων, την κατάρρευση των τιμών των CDS, την απομάκρυνση των πιέσεων στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία και στην Ισπανία και την αύξηση των τιμών των ομολόγων των παραπάνω κρατών, που θα επιφέρει και ένα συντριπτικό πλήγμα στους κερδοσκόπους εξασφαλίζοντας οριστικά και τη διάσωση του ευρώ.

Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η λύση; Σύμφωνα με τη Roland Berger η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού οχήματος με σκοπό την εξαγορά και τη διαχείριση ελληνικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, έτσι ώστε να μειωθεί το ελληνικό χρέος αλλά και το κόστος εξυπηρέτησης του.

Αυτό, υποστηρίζει η εταιρία, μπορεί να γίνει ως εξής:

Πρώτον, με τη συγκέντρωση ελληνικών περιουσιακών στοιχείων εκτιμώμενης αξίας ύψους 125 δις ευρώ σε μία ή περισσότερες εταιρίες συμμετοχών οι οποίες θα ανήκουν στην ΕΕ.

Δεύτερον, με την ομαδοποίηση των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων, σε κατηγορίες, για παράδειγμα τράπεζες, βιομηχανίες, ακίνητα κλπ.

Τρίτον, με την εξαγορά έναντι 125 δις ευρώ των εταιριών συμμετοχών όπου θα έχουν μεταφερθεί τα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία από ένα Ευρωπαϊκό Μηχανισμό - πιθανώς μέσα στα πλαίσια του προγράμματος του EFSF - και τη χρήση αυτών των χρημάτων για την επαναγορά ελληνικών κρατικών ομολόγων που κατέχουν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, χώρες της Ευρωζώνης και ευρωπαϊκές τράπεζες.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την Roland Berger, θα είναι η μείωση του ελληνικού χρέους κατά 125 δις ευρώ, φτάνοντας έτσι στο 88% του ΑΕΠ από 145% σήμερα. Επιπλέον, θα μειωθεί στο μηδέν η έκθεση της ΕΚΤ και των χωρών της ΕΕ σε ελληνικά ομόλογα.

Τέταρτον, με τη διαχείριση από την ΕΕ ενός προγράμματος ιδιωτικοποίησης και καλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων της Ελλάδας.

Πέμπτον, με την έγκριση ενός επενδυτικού προγράμματος ύψους 20 δις ευρώ για την βελτιστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων που θα έχουν πουληθεί και έτσι τη μεγιστοποίηση της αξίας τους . Τα κεφάλαια θα προέλθουν εν μέρει από την την Ευρώπη.

Ο στόχος θα είναι να αυξηθεί η αξία των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων κατά 40 – 60 δις ευρώ και να γίνει μία έμμεση τονωτική ένεση στην ελληνική οικονομία ίση με το 8% του ΑΕΠ, κάτι που θα έχει ως συνέπεια την δημιουργία ανάπτυξης της τάξης του 5% του ΑΕΠ έναντι σημερινής ύφεσης ίσης με 5% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση ενώ με τον τρόπο αυτόν θα γίνει και αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 4%.

Επίσης, σύμφωνα με την εταιρία στόχος θα είναι η μείωση των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων κατά 50%, ως άμεσο αποτέλεσμα της μείωσης του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, κάτι το οποίο θα συνεπάγεται και την αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας στο Α ή Α+. Αυτό προβλέπεται πως θα αυξήσει και την τιμή των ελληνικών ομολόγων με στόχο οι ελληνικές τράπεζες να κερδίσουν περίπου 30 δις από τις νέες ανατιμημένες τιμές των κρατικών ομολόγων που έχουν στα χαρτοφυλάκια τους.

Έκτον, με την έγκριση ενός προγράμματος επιπλέον μείωσης του χρέους κατά 1% του ΑΕΠ το χρόνο, με τελικό στόχο τη μείωση του ελληνικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ κάτω από το 60% μέχρι το 2025 και πιθανώς και κάτω από το 40%. Χρονικός στόχος ολοκλήρωσης του προγράμματος το 2025.

Αν μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος και αφού αφαιρεθεί το αρχικό κόστος των 125 δις ευρώ και τα υπόλοιπα κόστη το πρόγραμμα αποφέρει κέρδη, τότε, σύμφωνα με το σχέδιο, αυτά θα μεταφερθούν στην Ελλάδα προκειμένου να μειώσει ακόμη περισσότερο το χρέος της.

Αν, ωστόσο, το πρόγραμμα αποφέρει απώλειες και δε συγκεντρωθεί το σύνολο των 125 δις ευρώ, τότε τα όποια περιουσιακά στοιχεία έχουν απομείνει θα πρέπει η Ελλάδα να τα αγοράσει και σε αυτήν την περίπτωση δεδομένου ότι το χρέος δε θα έχει μειωθεί κάτω από το 60% του ΑΕΠ, το πρόγραμμα με βάση το οποίο η Ελλάδα θα προχωρεί στην μείωση του χρέους της θα επεκταθεί μέχρι το 2040.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του σχεδίου

Αυτό είναι το σχέδιο 'Εύρηκα' όπως το παρουσιάζει η Roland Berger και όπως κάθε άλλο σχέδιο έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του.

Ξεκινώντας από τα πλεονεκτήματα, τοποθετεί την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και το πρόβλημα του ελληνικού χρέους σε ρεαλιστική βάση, θεωρώντας ότι η αντιμετώπιση του ακόμη και στην περίπτωση επίτευξης εντυπωσιακής προόδου αποτελεί έναν πολυετή στόχο τουλάχιστον 15 και πιθανώς 30 ετών.

Επιπλέον, ξεκινά από τη σωστή παραδοχή ότι η Ελλάδα έχει πέσει σε μία 'παγίδα χρέους' απ' όπου με τις σημερινές συνθήκες η πτώχευση (ελεγχόμενη, ήπια, ανεξέλεγκτη κλπ) αποτελεί σχεδόν τη μοιραία κατάληξη. Ακόμη, θεωρεί απαραίτητη μία συνδυαστική προσέγγιση του προβλήματος έτσι ώστε από τη μια να μειωθεί το χρέος και από την άλλη να τονωθεί η οικονομία η οποία παραπαίει.

Επίσης, το σχέδιο λαμβάνει υπόψη του τόσο την ανάγκη προστασίας και ενίσχυσης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, όσο και της θωράκισης του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος αλλά και της βελτίωσης της θέσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τελικά της προστασίας του ευρώ. Τέλος το σχέδιο όχι μόνο επιδιώκει την αποφυγή μίας ελληνικής πτώχευσης κάτι το οποίο, μεταξύ άλλων, θα έχει και ευνοϊκές συστημικές συνέπειες αλλά και την πραγματική μείωση του ελληνικού χρέους σε επίπεδα απολύτως βιώσιμα.

Περνώντας στα μειονεκτήματα του σχεδίου, διαπιστώνουμε μία έλλειψη δημιουργικότητας στην ουσία του, αφού στην πράξη δεν κάνει κάτι άλλο από το να επαναπροτείνει την πρακτική που ανέφερε και ο κύριος Βενιζέλος το Μάρτιο του 2011, όταν υποστήριξε πως το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων ελληνικής περιουσίας ύψους 50 δις μπορεί να προωθηθεί “με χρηματοοικονομικές μεθόδους, μέσα από τις μετοχές ή τα ομόλογα μιας εταιρίας που θα αναλάβει να διαχειριστεί ένα επιλεγμένο και καθαρό τμήμα της δημόσιας περιουσίας”. Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στις 15 Μαρτίου με τίτλο 'ο κώδικας Βενιζέλου και το αποκωδικοποιημένο μήνυμα του”, είχα αναφερθεί τότε σε αυτό το θέμα υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση εξετάζει την ίδρυση μίας ανώνυμης εταιρίας διαχείρισης του καλύτερου τμήματος της δημόσιας ελληνικής περιουσίας το οποίο αφού αποτιμηθεί θα περάσει στο ενεργητικό της εταιρίας ως μετοχικό της κεφάλαιο και “άπαξ και η περιουσία πάρει χρηματιστηριακή μορφή είναι πολύ εύκολο να τη ‘διαχειριστεί’ η κυβέρνηση χρησιμοποιώντας ένα από τα διαθέσιμα χρηματοοικονομικά προϊόντα.”

“Η μείωση του χρέους τότε αλλά και η ‘αξιοποίηση’ της δημόσιας περιουσίας θα μπορούν να γίνουν μέσα σε πολύ πιο σύντομο χρονικό διάστημα απ’ όσο υπολογίζεται σήμερα, καθώς οι ταχύτητες στη χρηματιστηριακή οικονομία είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές στην πραγματική οικονομία.”

Η βασική εξίσωση, επομένως, του σχεδίου της Roland Berger, είναι ίδια με αυτήν που αναφέρεται παραπάνω, καθώς στη μία πλευρά της εξίσωσης τοποθετείται ό,τι καλύτερο υπάρχει από ελληνική δημόσια περιουσία και στην άλλη πλευρά μπαίνουν τοξικά, πλέον, ελληνικά κρατικά ομόλογα ενώ στη συνέχεια με μία χρηματοοικονομική πράξη ανταλλάσσεται η ελληνική περιουσία με τα ομόλογα.

Υπό αυτό το πρίσμα το προτασσόμενο ως καινοτόμο και ιδανικό σχέδιο για τη λύση του ελληνικού προβλήματος χρέους δε διαφέρει ιδιαίτερα ούτε από το 'Μαύρο Σενάριο για την εξεύρεση 300 δις ευρώ' , το οποίο είχα δημοσιεύσει σε άρθρο στις 08 Οκτωβρίου του 2010 και όπου μεταξύ άλλων αναφερόταν ότι η Ελλάδα είναι πιθανόν να “αναγκαστεί να πουλήσει δημόσια γη προκειμένου να ξεπληρώσει τους δανειστές της... και το χειρότερο όλων θα είναι αν μία τέτοια κίνηση βρει έρεισμα στο λαό, ο οποίος όντας σε κατάσταση εξαθλίωσης αποδεχτεί κάτι που μέχρι τότε θα θεωρούσε αδιανόητο.”

Το δεύτερο μειονέκτημα του σχεδίου είναι ότι σε αυτό γίνεται το ίδιο λάθος με αυτό που κάνουν από την αρχή της κρίσης τόσο η Τρόικα, η Ελλάδα αλλά και ο υπόλοιπος κόσμος, δηλαδή να θεωρούν ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα είναι αμιγώς ελληνικό και όχι συστημικό κάτι το οποίο δεν ισχύει όπως αποδεικνύει μία πληθώρα στοιχείων. Για παράδειγμα, ενώ η Πορτογαλία έχει χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ περίπου κοντά στο 90%, δηλαδή στα επίπεδα που σύμφωνα με το σχέδιο η Ελλάδα θα φτάσει αφού πουλήσει περιουσία ύψους 125 δις ευρώ, παρόλα αυτά δέχτηκε την επίθεση των αγορών, αποκλείστηκε από αυτές και αναγκάστηκε να προσφύγει στο μηχανισμό στήριξης για να αποφύγει την πτώχευση.

Ακόμη, η Ισπανία έφτασε στα όρια του αποκλεισμού της από της αγορές κεφαλαίων και χρειάστηκε η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με αγορές ισπανικών κρατικών ομολόγων ύψους δεκάδων δις ευρώ προκειμένου να αποφευχθεί η προσφυγή της στο μηχανισμό στήριξης και αυτό παρά το γεγονός πως το χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι κοντά στο 60%, όσο δηλαδή η Ελλάδα να το μειώσει με βάση το σχέδιο το 2025 ή το 2040.

Επιπλέον, για άλλη μία φορά δε λαμβάνεται υπόψη το εξωτερικό περιβάλλον της Ελλάδας ως προς την οικονομική του διάσταση. Για παράδειγμα δεν υπολογίζεται η επιρροή που θα είχε στην Ελλάδα και στο ΑΕΠ της μία νέα διεθνής οικονομική επιβράδυνση ή μία διπλή ύφεση αλλά ούτε και το τί θα συμβεί αν ξεσπάσει για λόγους μη συνδεόμενους άμεσα με την Ελλάδα μία ευρωπαϊκή τραπεζική κρίση ή αν υπάρξει πτώχευση ή ανάγκη διάσωσης ενός άλλου κράτους της ευρωζώνης κλπ. Έτσι, όλοι οι υπολογισμοί του σχεδίου, όπως αυτοί για τη σταθερή μείωση του ελληνικού χρέους τουλάχιστον μέχρι το 2025, για τους εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης κλπ στηρίζονται σε μία γραμμική προσέγγιση του προβλήματος χωρίς να ληφθούν υπόψη εξαιρετικά σημαντικές παράμετροι.

Ένα άλλο μειονέκτημα του σχεδίου είναι ότι αποτυγχάνει να ικανοποιήσει το βασικό αίτημα της Γερμανίας να συμμετέχουν και οι δανειστές στη διάσωση της Ελλάδας, ενώ δε λαμβάνει υπόψη του τη συμφωνία της 21ης Ιουλίου σύμφωνα με την οποία οι δανειστές έχουν αποδεχτεί μία ήπια αναδιάρθρωση σε τμήμα της θέσης τους σε ελληνικά ομόλογα η οποία ανέρχεται στο 21%. Έτσι, αναρωτιέται κανείς γιατί θα πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει σε ένα τέτοιο σχέδιο με στόχο την αποφυγή οποιασδήποτε αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους όταν έχει ήδη πετύχει προς όφελος της το αντίθετο και μάλιστα όταν ελπίζει σε μία ακόμη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση η οποία σύμφωνα με πολλούς αναλυτές μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 50%.

Εν κατακλείδι, ενώ το σχέδιο της Roland Berger φαίνεται να σώζει πράγματι τους δανειστές, όλο το βάρος πέφτει στην ίδια την Ελλάδα, η οποία πέρα από τα εξαιρετικά σκληρά μέτρα που έχει ήδη λάβει και τη δραματική ταλαιπωρία που έχει ήδη υποστεί, θα πρέπει όχι μόνο να παραμείνει σε ένα πολυετές πρόγραμμα δημοσιονομικής πειθαρχίας και λιτότητας αλλά και να πουλήσει σε τιμές που θα αποτιμηθούν από τους δανειστές της ένα πολύ μεγάλο τμήμα της κρατικής της περιουσίας.

Έτσι, θα μπορούσε κανείς να αντιπροτείνει στο σχέδιο της Roland Berger την πρόταση μίας πληθώρας διακεκριμένων οικονομολόγων, αναλυτών αλλά και Ευρωπαίων αξιωματούχων, δηλαδή τη συντεταγμένη αναδιάρθρωση του 50% του ελληνικού χρέους ώστε αυτό να μειωθεί κοντά στο 75% του ΑΕΠ άμεσα, με την παράλληλη στήριξη του ελληνικού τραπεζικού συστήματος μέσω του EFSF και στη συνέχεια την εφαρμογή ενός προγράμματος τόνωσης της Ελληνικής οικονομίας, με την ταυτόχρονη προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών για τον εκσυγχρονισμό της. Βέβαια σε αυτήν την περίπτωση το βάρος της ελληνικής διάσωσης θα το επωμιστούν και οι δανειστές της χώρας, κάτι το οποίο μάλλον δε θέλει με κανέναν τρόπο η Roland Berger.

Πέρα από όλα τα παραπάνω δε μπορεί κανείς να μην σκεφτεί και το προβληματικό ενδεχόμενο η αποτίμηση της ελληνικής περιουσίας και η εκμετάλλευση της να μην πραγματοποιηθούν με τον πιο συμφέροντα για την Ελλάδα τρόπο, δεδομένων των σημερινών συνθηκών που κάνουν σχεδόν αδύνατο τον έλεγχο όταν προέρχεται από την ελληνική πλευρά.

Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος της Roland Berger Strategy Consultants, δηλαδή ο Roland Berger, είναι παράλληλα και πρόεδρος της Blackstone Germany, του ομίλου της πρώην μητρικής της Blackrock, της εταιρίας που διενεργεί σήμερα τον έλεγχο στις ελληνικές τράπεζες. Ως πρόεδρος της Blackstone Germany δεν είναι παράλογο να υποθέσουμε πως ενδιαφέρεται για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των βασικών μετόχων της συγκεκριμένης εταιρίας, όπου στην πρώτη δεκάδα αυτών βρίσκουμε μεταξύ άλλων τις: Credit Suisse, Morgan Stanley Investment Management, ING Investments, Oppenheimer Funds, Inc και Fidelity Management & Research Co.

Έτσι, δε μπορεί κανείς να αποκλείσει πως όταν ο Roland Berger κατάρτιζε το δικό του σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας είναι πιθανό να μην είχε αποκλειστικά και μόνο το καλό της στη σκέψη του.

Δυστυχώς, όμως, δε μπορούμε να αποκλείσουμε και το ότι η χώρα μπορεί ούτως ή άλλως να πιεστεί να προχωρήσει σε ένα swap ανταλλαγής ελληνικής περιουσίας με τοξικά ομόλογα, το οποίο θα μπορούσε να καταλήξει να είναι ακόμη μεγαλύτερου ύψους από αυτό που προτείνεται στο συγκεκριμένο σχέδιο της Roland Berger, πετυχαίνοντας μάλιστα και χειρότερα αποτελέσματα.

Υπό αυτό το πρίσμα ένας συνδυασμός μίας γενναίας αναδιάρθρωσης με την παράλληλη χρηματοοικονομική πώληση της ελληνικής περιουσίας ύψους 50 δις, κάτι για το οποίο η Ελλάδα, δυστυχώς, έχει δεσμευτεί, ίσως να αποτελέσει ένα πρώτο μεγάλο βήμα προς την ουσιαστική αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης.

Πηγή : http://www.sofokleous10.gr 

Αγρια λιτότητα ή χρεοκοπία

Αγαπητοί μου φίλοι και αγαπητές μου φίλες,

θα με συγχωρέσετε για την πολύμηνη απουσία μου, αλλά λόγω επαγγελματικών ανακατατάξεων δεν υπήρχε ο χρόνος, αλλά και λόγω των πολλών - πάρα πολλών - γεγονότων στα οικονομικά δρώμενα της χώρας και όχι μόνο, δεν μπόρεσα να προσθέσω κάτι στο ιστολόγιο.

Σήμερα, λοιπόν, θα παραθέσω αυτούσιο ένα άρθρο που με εντυπωσίασε στην ΗΜΕΡΗΣΙΑ και φιλοξενεί μια συνέντευξη του Κώστα Λαπαβίτσα που είναι Καθηγητής Οικονομικών στη σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και συμμετέχει στην Πρωτοβουλία Οικονομολόγων για τη διαγραφή του χρέους.

Ο Κώστας Λαπαβίτσας, καθηγητής Οικονομικών στο Λονδίνο, ακτινογραφεί τις αιτίες και τις λύσεις για την κρίση. Μακρυά από ιδεοληψίες περί "προνομιούχων", "τεμπέληδων", "συντεχνιών" κι άλλα τέτοιου είδους φθηνά στερεότυπα που δεν προσφέρουν τίποτα σοβαρό στη συζήτηση. Και μόνο να δει κάποιος ότι τα κρατικά χρέη (ως υποπροϊόν της κρίσης των τραπεζών και των κερδοφοριών), έχουν γονατίσει τις πλέον ισχυρές δυνάμεις -όχι μόνο στην ευρωζώνη αλλά και στις ΗΠΑ της Γουόλ Στριτ και στη Βρετανία του Σίτυ του Λονδίνου, που μόνο για συσσώρευση "προνομιούχων στο δημόσιο" δεν μπορούν να κατηγορηθούν- μπορεί να καταλάβει την ένδεια τέτοιων παιδιάστικων επιχειρημάτων. Οι ρίζες της κρίσης βρίσκονται βαθύτερα.

Ο Κ. Λαπαβίτσας απαντά στα ερωτήματα: Πού οφείλεται η αναταραχή και τι λύσεις μπορούν να υπάρξουν στα διλήμματα που εγείρει η νέα κρίση; Σκληρή λιτότητα ή παύση πληρωμών του χρέους;

Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η οποία ξέσπασε το 2007. Αλλά οφείλεται επίσης και στον στρεβλό χαρακτήρα της ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ). Η συστηματική πίεση επί της εργασίας έχει εντείνει τις διαφορές στην ανταγωνιστικότητα μεταξύ των μελών της Ευρωζώνης, διαχωρίζοντας την Ευρωζώνη σε κέντρο και περιφέρεια. 

Η περιφέρεια (Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα) δε μπόρεσε να ανταγωνιστεί το κέντρο, ενώ τελεί υπό τους περιορισμούς ενιαίας νομισματικής πολιτικής και αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας. Κατέγραψε έτσι ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, τα οποία αντικαθρεφτίζουν πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών - κυρίως στη Γερμανία.

Τα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι αναγκαίο να χρηματοδοτηθούν με ροές κεφαλαίου από το εξωτερικό. Αυτές οι ροές μπορεί είτε να δημιουργούν χρέη, π.χ. τραπεζικά δάνεια ή ροές χαρτοφυλακίου, είτε να μην δημιουργούν χρέη, π.χ. άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ). Επιπλέον, τα δημοσιονομικά ελλείμματα απαραιτήτως αντιστοιχούν σε χρηματοοικονομικά ελλείμματα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Στην περιφέρεια, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν επέτρεψε στο δημόσιο τομέα να καταγράψει συστηματικά χρηματοοικονομικά ελλείμματα. Κατά συνέπεια, τα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αντιστοιχούν κυρίως σε χρηματοοικονομικά ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα. Επιπλέον, τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών χρηματοδοτήθηκαν κατά κόρον με τραπεζικά δάνεια από το κέντρο.

Εν ολίγοις, το χρέος οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στη συμπεριφορά του ιδιωτικού τομέα εντός της ΟΝΕ. Ανίκανοι να ανταγωνιστούν το κέντρο, οι ιδιωτικοί τομείς της περιφέρειας δημιούργησαν μεγάλα χρηματοοικονομικά ελλείμματα. Η κατανάλωση αυξήθηκε και στις τρεις χώρες, ενώ προέκυψε φούσκα ακινήτων στην Ισπανία. Οι ροές κεφαλαίου από το εξωτερικό -συνήθως δάνεια από τράπεζες του κέντρου - αποτέλεσαν την πηγή χρηματοδότησης. Επιπλέον, το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα βρήκε την ευκαιρία να επεκταθεί, διογκώνοντας έτσι την εγχώρια χρηματιστικοποίηση και το εγχώριο χρέος.

Αποτέλεσμα ήταν να συσσωρευτούν τεράστια χρέη, εν μέρει προς το εξωτερικό (και οφειλόμενα στον πυρήνα) και εν μέρει εγχώρια (που αντικαθρεφτίζουν την εγχώρια χρηματιστικοποίηση).

Καταμετρώντας το βάρος του περιφερειακού χρέους

Το συνολικό χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας βρίσκεται, αντιστοίχως, στα 5315, 783 και 703 δις ευρώ ή στο 506%, 479% και 296% του ΑΕΠ. Το συνολικό χρέος αυξήθηκε περίπου δύο με τρεις φορές στο πλαίσιο της ΟΝΕ. 

Ο λόγος του ιδιωτικού προς το δημόσιο χρέος στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα είναι, αντιστοίχως, 87:13, 85:15 και 58:42. Ο μεγάλος όγκος του χρέους που δημιουργήθηκε πρόσφατα και κατά την περίοδο λειτουργίας της ΟΝΕ ήταν ιδιωτικός, ενώ το δημόσιο χρέος μειώθηκε κατ’ αναλογία. Αλλά η ύφεση κατά την περίοδο 2008-9 αύξησε το δημόσιο χρέος και το μετέτρεψε σε κύριο μοχλό της κρίσης της Ευρωζώνης. Το ελληνικό κράτος είναι πολύ πιο χρεωμένο από τα άλλα δύο για ιστορικούς και κοινωνικούς λόγους.

Ο λόγος του εξωτερικού προς το εγχώριο χρέος στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα είναι, αντιστοίχως, 33:67, 49:51, 51:49. Η αναλογία του εξωτερικού χρέους έχει αυξηθεί σημαντικά κατά την περίοδο της ΟΝΕ. Το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει γίνει κατά μεγάλο μέρος εξωτερικό επειδή οι ευρωπαϊκές χρηματοοικονομικές αγορές υπερεκτίμησαν συστηματικά τη φερεγγυότητα των περιφερειακών κρατών.

Αδύναμες τράπεζες

Το περιφερειακό χρέος αντιπροσωπεύει σημαντική απειλή για τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Τα τελευταία χρόνια οι τράπεζες του κέντρου -κυρίως γερμανικές και γαλλικές- εκτέθηκαν πολύ στο περιφερειακό χρέος λόγω των υψηλών αποδόσεών του. Επιπροσθέτως, όλες οι ευρωπαϊκές τράπεζες αντιμετωπίζουν ουσιαστικά προβλήματα χρηματοδότησης επειδή χρηματοδοτούν μεγάλα ενεργητικά σε δολάρια με παθητικά σε ευρώ.

Τα πακέτα παρεμβάσεων του Μαΐου 2010 δόθηκαν φαινομενικά σε περιφερειακά κράτη, αλλά στην πράξη στόχευαν στις τράπεζες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) παρέσχε ρευστότητα στις τράπεζες· άρχισε επίσης να αγοράζει το δημόσιο χρέος της περιφέρειας με στόχο να ανακουφίσει τις τράπεζες. Η κρατική παρέμβαση κατεύνασε προσωρινά τις αγορές, αλλά δεν έλυσε τελεσίδικα το πρόβλημα της κρίσης. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες συνεχίζουν να διακρατούν σημαντικά ποσά περιφερειακού χρέους, ενώ αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα χρηματοδότησης.

Η μάστιγα της λιτότητας

Η διάσωση των τραπεζών είχε ως τίμημα τη λιτότητα, με αρνητικές συνέπειες για τις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες. Η λιτότητα θα συμπιέσει τις δημόσιες δαπάνες και θα αποδυναμώσει την ιδιωτική κατανάλωση, δηλαδή τα στοιχεία συνολικής ζήτησης που είχαν παρουσιάσει κάποια ζωτικότητα κατά την ύφεση του 2008-9. Με δεδομένη την κατάρρευση των επενδύσεων και την οπισθοχώρηση των πιστώσεων, η λιτότητα επιφέρει τον κίνδυνο ύφεσης.

Δεν είναι πειστικό ότι μπορούν οι εξαγωγές να στηρίξουν την ανάπτυξη σε όλη την Ευρωζώνη, αν λάβουμε υπόψη μας πόσο αδύναμη είναι η ζήτηση παγκοσμίως. Επιπλέον, η λιτότητα μάλλον θα πιέσει τις αμοιβές προς τα κάτω σε όλη την Ευρωζώνη, κάνοντας έτσι εντονότερο το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του κέντρου - πρωτίστως της Γερμανίας. Η αντίθεση ανάμεσα στα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας και στα ελλείμματα της περιφέρειας πιθανότατα θα οξυνθεί.

Η λιτότητα θα επιδεινώσει την κατανομή εισοδήματος σε όλη την Ευρωζώνη, ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Και μια που συνοδεύεται από περαιτέρω φιλελευθεροποίηση, η λιτότητα θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων εις βάρος της εργασίας και προς όφελος του κεφαλαίου. 

Η προοπτική της αθέτησης πληρωμών

Το βάρος του χρέους και οι αρνητικές πλευρές της λιτότητας δημιουργούν την προοπτική αθέτησης πληρωμών του δημόσιου χρέους των περιφερειακών χωρών. Αλλά η αθέτηση πληρωμών θα μπορούσε στην πράξη να προέρχεται από πρωτοβουλία είτε του πιστωτή είτε του οφειλέτη. Αν προέρχεται από τον πιστωτή, είναι μάλλον απίθανο να οδηγήσει σε σημαντικές μειώσεις του χρέους· μπορεί επίσης να αποφέρει κέρδη στις τράπεζες που θα διαχειριστούν τη διαδικασία.

Η αθέτηση πληρωμών που προέρχεται από πρωτοβουλία του οφειλέτη θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το περιφερειακό χρέος. Στις προϋποθέσεις συμπεριλαμβάνεται η μονομερής παύση πληρωμών και η πλήρης διαφάνεια επί του δημόσιου χρέους, με άμεση συμμετοχή εργατικών οργανώσεων και κοινωνίας των πολιτών. Θα ακολουθήσει επαναδιαπραγμάτευση τους χρέους με τους ξένους δανειστές, αλλά και με τους εντόπιους κατόχους, ιδίως τις τράπεζες. Υπάρχει κίνδυνος να αποκοπεί η χώρα από τις κεφαλαιαγορές για κάποια περίοδο. Εντούτοις, η εμπειρία της Αργεντινής και της Ρωσίας δείχνει ότι η αθέτηση πληρωμών του χρέους από τον οφειλέτη μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα, αν είναι γρήγορη και αποφασιστική.

Η αθέτηση πληρωμών του χρέους από τον οφειλέτη δημιουργεί την προοπτική της εξόδου από την Ευρωζώνη. Η έξοδος θα βελτίωνε την ανταγωνιστικότητα μέσω της υποτίμησης του νομίσματος, καθώς και της άρσης των περιορισμών που οφείλονται στη νομισματική και τη δημοσιονομική πολιτική. Ωστόσο, θα απειλούσε το τραπεζικό σύστημα και θα διατάρασσε τη νομισματική κυκλοφορία. Αυτοί οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με σειρά μέτρων τα οποία θα μεταβάλλουν την ισορροπία των κοινωνικών δυνάμεων προς όφελος της εργασίας.

Πιο συγκεκριμένα, η έξοδος από την Ευρωζώνη θα απαιτούσε -τουλάχιστον- δημόσια ιδιοκτησία και έλεγχο επί των τραπεζών και άλλων τομέων της οικονομίας, εκτεταμένους ελέγχους επί των ροών κεφαλαίου, μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος ώστε να περιλαμβάνει τους πλούσιους και το κεφάλαιο, θέσπιση βιομηχανικής πολιτικής και συστηματική αναδιάρθρωση του κράτους. Εν ολίγοις, η έξοδος θα μπορούσε να δώσει την ευκαιρία για συνολική αντιστροφή της νεοφιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής. Για το λόγο αυτόν η έξοδος απαιτεί ριζοσπαστικές πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες.

Καιροί ου μενετοί

Παρακολουθούμε τον τελευταίο καιρό μια διαρκή ένταση, πίεση και διακαή πόθο, πολλών, εντός και εκτός Ελλάδας, για "συναίνεση". Αλήθεια, τι είναι αυτό που τώρα έγινε απαραίτητο και αναγκαίο για να την ζητάμε όλοι (πολιτικοί και μη, Έλληνες και ξένοι); Είναι μια εξασφάλιση για τους πιστωτές μας; Είναι η αναζήτηση της εκταμίευσης της περίφημης 5ης δόσης για εμάς; Είναι μια ιδέα που άρχισε να ωριμάζει για την Ελλάδα; Η μια αρχή του τέλους για το πολιτικό σύστημα; 

Φυσικά δεν εννοώ την αρχή του τέλους του πολιτεύματός μας, αλλά την πραγματική αλλαγή για ένα σάπιο, κουρασμένο και φυσικά διεφθαρμένο σύστημα, που από τη μεταπολίτευση και μετά άρχισε να ανδρώνεται και λίγο αργότερα να γιγαντώνεται.

Παρακολούθησα τις τελευταίες μέρες μια συνέντευξη, που δημιούργησε αίσθηση και σχολιάστηκε τόσο σε διάφορα μπλογκς, όσο και στην τηλεόραση. Ο Παύλος Τσίμας φιλοξένησε στην εκπομπή του τον ακαδημαϊκό Βασίλειο Μαρκεζίνη. Απόγονος πολιτικής οικογένειας, ο οποίος δεν ασχολήθηκε με την πολιτική και αποφάσισε να μιλήσει και να έρθει στο προσκήνιο της χώρας μας, μια ώρα δύσκολη για τους Έλληνες, στα 70 του περίπου χρόνια. Πολλοί είπαν ότι "έσφαξε με το βαμβάκι" κυβερνήσεις (νυν και πρώην) και μάλιστα χωρίς να "μασήσει" τα λόγια του, μα με πολλή ευγένεια. 

Δεν θα σχολιάσω τα λεγόμενά του περί οικονομικής κρίσης της χώρας μας σε αυτήν την ανάρτηση. Θα ήθελα όμως να σταθώ στην κρίση που ανέφερε, όσο αφορά την εξωτερική μας πολιτική και τις μειονότητες. Είναι γεγονός ότι εδώ και χρόνια η χώρα μας ακολουθεί μια "αλλόκοτη" τακτική στην πολιτική για τις μειονότητες. Είναι λάθη που πηγάζουν από τον καιρό της Μικρασιατικής καταστροφής και την ανταλλαγή πληθυσμών. Παρόλα αυτά, είναι σημαντικό το στοιχείο που δίνει λέγοντας ότι η οικονομική κρίση είναι κάτι που βιώνουμε σήμερα (φυσικά και αύριο) αλλά τις συνέπειες τις βλέπουμε από τώρα. Αντίθετα, την κρίση στην εξωτερική μας πολιτική την πληρώνουμε και την ζούμε, πολύ αργότερα, όταν θα είναι αργά για να κάνουμε κάτι. Τι μπορεί να γνωρίζει ο κ. Μαρκεζίνης; Είναι θεωρητική η προσέγγιση ως ακαδημαϊκού ή είναι κάτι βαθύτερο;

Ζω σε μια ακριτική περιοχή της Ελλάδας, που αναφέρθηκε ο κ. Μαρκεζίνης, με πληθώρα μειονοτήτων και μάλιστα σε μεγάλο ποσοστό. Βιώνω καθημερινά την συνύπαρξη με συμπολίτες μου άλλου θρησκευτικού δόγματος, τους οποίους δεν θα ήθελα να δω ως "εχθρούς" αλλά ως "φίλους". Η τακτική που ακολουθούν διαδοχικές κυβερνήσεις, εδώ και πολλά χρόνια, είναι μια τακτική βασισμένη στην καχυποψία και στον αποκλεισμό αυτών των ανθρώπων, δηλώνοντας με έμμεσο ή άμεσο τρόπο ότι δεν είναι Έλληνες, αλλά κάτι "άλλο". Η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, δεν είναι ομογενοποιημένη, όπως παρουσιάζεται. Υπάρχουν πολλές διαφορές μέσα σε αυτήν την κοινότητα, που κανείς Υπουργός Εξωτερικών ή αρμόδιος υπηρεσιακός παράγοντας, δεν φρόντισε να τις κάνει διακριτές και να χαράξει μια πολιτική προσέγγισης και αφομοίωσης (με την θετική έννοια της λέξης).

Δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να εκχωρήσω κανένα δικαίωμα σε κανέναν να προσεταιρισθεί μια κοινωνική ομάδα που γεννήθηκε, ζει, δημιουργεί και πεθαίνει στην χώρα μου. Η επιλογή του αποκλεισμού είναι για όσους έχουν κάτι να κρύψουν, και εμείς σαν χώρα δεν έχουμε κανένα λόγο να κρύψουμε τίποτα.

Οι Έλληνες γνωρίζουμε πολύ καλά να ζούμε με τα λίγα. Είναι δύσκολο για εμάς όμως, να ζούμε χωρίς εθνική υπερηφάνεια. Ο τωρινός πρωθυπουργός όταν μίλησε για εκχώρηση της εθνικής μας κυριαρχίας, έκανε αίσθηση και μάλιστα προξένησε ρίγη και σφοδρές αντιδράσεις. 

Η αλήθεια είναι ότι κάτι γίνεται είτε πίσω από τα κλειστά γραφεία, είτε κάτω από τα τραπέζια, και σίγουρα δεν το γνωρίζουμε ως απλοί, κοινοί θνητοί Έλληνες. Ένα κανάλι το οποίο είναι φανερά φιλοκυβερνητικό (MEGA) πρόβαλλε μια συνέντευξη ενός ακαδημαϊκού Έλληνα, που ζει στο εξωτερικό, στην οποία μόνο θετικά λόγια δεν ακούστηκαν για την σημερινή διακυβέρνηση. 

Πολλοί αναφέρονται σε μια περαιτέρω ανάμειξη του κ. Μαρκεζίνη στα πολιτικά δρώμενα της χώρας μας. Δεν το γνωρίζω αυτό...

Η αλήθεια είναι ότι στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας έχει καιρό να εμφανιστεί ένας ΑΓΝΟΣ Έλληνας πατριώτης...

Μην με ρωτήσετε αν είναι ο κ. Μαρκεζίνης αυτός, ούτε αυτό το γνωρίζω...

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας υποδέχθηκε προχθές τον Αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης με τη φράση "Καιροί ου μενετοί". Δεν γνωρίζω τι εννοούσε ο κ. Πρόεδρος με αυτό την αρχαία φράση του Περικλή, αλλά υπάρχει μια ρήση που λέει ότι μέσα από μια μεγάλη κρίση, γεννιούνται ευκαιρίες και η αλήθεια είναι ότι οι ευκαιρίες δεν περιμένουν...

Εγώ με τη σειρά μου θα πω... οψόμεθα...