Οι νέες δεξιότητες στην αγορά εργασίας του μέλλοντος

 της Saadia Zahidi

Η έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για το μέλλον της απασχόλησης, του 2020, έρχεται σε κρίσιμη στιγμή. Χαρτογραφεί τις θέσεις εργασίας και τις δεξιότητες του μέλλοντος, παρακολουθώντας τον ρυθμό των αλλαγών βάσει ερευνών με τη συμμετοχή επικεφαλής εταιρειών και στελεχών ανθρώπινου δυναμικού από όλο τον κόσμο. Φέτος, στοχεύουμε να ρίξουμε φως στις επιπτώσεις των ανατροπών από την πανδημία εντός του ευρύτερου πλαισίου των πιο μακροπρόθεσμων τεχνολογικών τάσεων. Το πρώτο από τα ευρήματά μας έχει να κάνει με το ότι η αυτοματοποίηση εξελίσσεται ταχύτερα από το αναμενόμενο, εκτοπίζοντας 85 εκατ. θέσεις εργασίας μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Η υιοθέτηση της αυτοματοποίησης από τις εταιρείες θα μετασχηματίσει στον ορίζοντα αυτό τις θέσεις εργασίας και τις δεξιότητες. Περίπου το 43% των επιχειρήσεων, που ερωτήθηκαν, θα μειώσει το εργατικό δυναμικό λόγω της τεχνολογικής ολοκλήρωσης, το 41% ​​θα επεκτείνει τη χρήση των εργολάβων για εξειδικευμένες εργασίες και το 34% σκοπεύει να επαυξήσει το εργατικό δυναμικό του ως αποτέλεσμα της τεχνολογικής ολοκλήρωσης. Πέντε χρόνια από τώρα, οι εργοδότες θα μοιράσουν την εργασία μεταξύ ανθρώπων και μηχανών περίπου εξίσου. 

Δεύτερον, η επανάσταση των ρομπότ θα δημιουργήσει 97 εκατ. νέες θέσεις εργασίας. Καθώς η οικονομία και οι αγορές εργασίας εξελίσσονται, νέα επαγγέλματα θα εμφανιστούν σε όλο το εύρος της παροχής υπηρεσιών φροντίδας στο πλαίσιο της υψηλής τεχνολογίας (όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη), καθώς και στη δημιουργία περιεχομένου (όπως η διαχείριση κοινωνικών μέσων και η παραγωγή σχετικού υλικού για τροφοδότηση). Τα αναδυόμενα επαγγέλματα αποτυπώνουν τη μεγαλύτερη ζήτηση για θέσεις εργασίας στην πράσινη οικονομία, στην πρώτη γραμμή της οικονομίας δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και στη μηχανική, στο λογισμικό νέφος και στην ανάπτυξη προϊόντων. Τρίτον, το 2025, η αναλυτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η ευελιξία θα συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο περιζήτητων δεξιοτήτων. Οι εργοδότες βλέπουν την κριτική σκέψη, την ανάλυση και την επίλυση προβλημάτων ως ολοένα και πιο σοβαρά στοιχεία για τα επόμενα χρόνια, αν και αυτά έχουν αναφερθεί και σε εκδόσεις της έρευνας του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Προσφάτως και λόγω των συνθηκών, εμφανίζονται νέες δεξιότητες αυτοδιαχείρισης και αυτοοργάνωσης, όπως η ενεργή μάθηση, η ανθεκτικότητα, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους και η ευελιξία. Τα διαθέσιμα δεδομένα μέσω συνεργασιών με το επαγγελματικό κοινωνικό δίκτυο LinkedIn και την πλατφόρμα επιστημονικής τηλεκπαίδευσης Coursera μας επέτρεψαν να καταγράψουμε με άνευ προηγουμένου λεπτομέρειες τα είδη των επιμέρους δεξιοτήτων που απαιτούνται για τα επαγγέλματα του αύριο. 

Τέταρτον, οι πιο ανταγωνιστικές επιχειρήσεις θα επικεντρωθούν στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων τους. Ειδικά όσοι παραμείνουν στο πόστο τους τα επόμενα πέντε χρόνια, σχεδόν οι μισοί θα χρειαστούν εκ νέου κατάρτιση ώστε να αποκτήσουν νέες βασικές δεξιότητες. Η έρευνα διαπίστωσε, επίσης, ότι ο δημόσιος τομέας πρέπει να παράσχει ακόμη πιο δυναμική στήριξη για τον αναπροσανατολισμό και την αναβάθμιση δεξιοτήτων ιδίως προς όσους διατρέχουν τον κίνδυνο να τεθούν εκτός αγοράς ή έχουν τεθεί ήδη. Επί του παρόντος, μόνο 21% των επιχειρήσεων αναφέρουν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν δημόσια κονδύλια για ένα τέτοιο έργο. Πέμπτον, η εξ αποστάσεως εργασία ήρθε για να μείνει. Σχεδόν το 84%  των εργοδοτών πρόκειται να ψηφιοποιήσει γρήγορα τις διαδικασίες εργασίας, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής επέκτασης της τηλεργασίας. Ωστόσο, το 78% των μεγάλων επιχειρήσεων αναμένει αρνητική επίδραση στην παραγωγικότητα των εργαζομένων και πολλές εταιρείες λαμβάνουν μέτρα για να βοηθήσουν τους υπαλλήλους τους να προσαρμοστούν.

 H κ. Saadia Zahidi είναι διευθύνουσα σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Finance & Development και στο ιστολόγιο του ΔΝΤ.

Τι θα μου μείνει στο μυαλό από την τελετή στις Πρέσπες…

Γράφει για το Report Plus

ο δημοσιογράφος Χρήστος Νικολαΐδης

Βρέθηκα από τα χαράματα στις Πρέσπες για το ρεπορτάζ. Αλλά με πολύ βαριά καρδιά! Στην αρχή ήταν ο μουντός καιρός. Μετά τα συνεχή μπλόκα των αστυνομικών για τον έλεγχο της ταυτότητας, του αυτοκινήτου και της ιδιότητας μου, που με έκανε να νιώσω ότι βρίσκομαι σε μία χώρα υπό κατοχή, ή σε δικτατορία. Όταν βρέθηκα κάτω από την άσπρη τέντα ένας κόμπος έσφιξε το στομάχι μου, σα να πήγαινα σε μία κηδεία ενός αγαπημένου μου προσώπου, ή σα να έπρεπε με το ζόρι να αποχωριστώ ένα αγαπημένο πρόσωπο ή να με ανάγκαζαν να φύγω από κάπου όμορφα και ζεστά…

Έδινα συνέχεια ανταποκρίσεις στο Ράδιο Θεσσαλονίκη, με όλες τις εξελίξεις και το ρεπορτάζ που έτρεχε μπροστά μου. Με το πέρας κάθε “ζωντανού” λάμβανα γραπτά μηνύματα και τηλεφωνήματα από φίλους και γνωστούς μου που άκουγαν την εκπομπή μας. Πρέπει να είχα πάνω από 50 επικοινωνίες έως το μεσημέρι! Λόγια οργής και ανείπωτης πίκρας από όλους.Όλοι μου μιλούσαν με θυμό αλλά κυρίως με λύπη. Με θρήνο. Οι επικοινωνίες αυτές με έριξαν ακόμη περισσότερο…

Κάτω από την τέντα συνάντησα 3-4 γνωστούς μου Σκοπιανούς δημοσιογράφους. Η έκφραση του προσώπου τους έκανε το απόλυτο κοντράστ με τα όσα δεχόμουν νωρίτερα. Πλήρης ευτυχία στα μάτια τους, ο απόλυτος ενθουσιασμός στα λόγια τους, η αίσθηση της επικράτησης στο πνεύμα τους… Η πίκρα πλαισιώθηκε μέσα μου με την στυφή γεύση της ήττας…

Η τελετή άρχισε. Τα παχιά λόγια γέμισαν τον αέρα. Το μυαλό μου κόλλησε σε κάποια λόγια του Τσίπρα. Ο πρωθυπουργός μίλησε για ένα ιστορικό μέρος στο οποίο γίνεται η τελετή, ένα πέρασμα όπως είπε για κυνηγούς και κυνηγημένους. Ειλικρινά με εξόργισαν αυτά τα λόγια! Γιατί με τις λέξεις αυτές ο Αλέξης Τσίπρας θέλησε να διασυνδέσει την τελετή με καταστάσεις του εμφυλίου πολέμου, η τελευταία φάση του οποίου (και φάση συντριβής για την Αριστερά), διαδραμματίσθηκε σ’ αυτές εδώ τις περιοχές! Ειλικρινά απορώ! Πώς είναι δυνατόν ένας νέος άνθρωπος, ένας 40άρης πολιτικός, ένας πρωθυπουργός να επιλέγει να μένει στα κολλήματα του, αρνούμενος και τον θεσμικό του ρόλο αλλά και τα προτάγματα της γενιάς του.

Ο Αριστερός τελικά είναι πάντα Αριστερός, ακόμη κι αν γίνει πρωθυπουργός! Στον ψυχισμό του μετρά περισσότερο ο διχασμός, η αντιπαράθεση, το κόμπλεξ του να δείξει ότι ο Εμφύλιος μπορεί να χάθηκε αλλά αυτός είναι πάντα έτοιμος να κερδίσει τον επόμενο γύρο… Ότι εδώ στα χώματα της συντριβής παίρνει την ρεβάνς! Ότι όσο ψηλά κι αν βρεθεί θα θέλει πάντα να έρθει μπροστά μας και να μας τρίψει το κόμπλεξ του στη μούρη…

Περισσότερο λυπήθηκα παρά εξοργίστηκα με την οπτική αυτή. Η οργή ήρθε λίγα λεπτά αργότερα όταν ο Ζόραν Ζάεφ μίλησε για τους “Μακεδόνες” πέντε φορές. Για τους Μακεδόνες πολίτες, την μακεδονική κοινωνία, τους Μακεδόνες και ξανά μανά τη μακεδονική κοινωνία και πάλι για τους Μακεδόνες. Μάλλον θέλησε να μας ξεκαθαρίσει για το πως θα τους αποκαλούμε, μάλλον επέλεξε με τον τρόπο αυτό να διαλύσει κάθε αμφιβολία για το πως θα λέγονται στο εξής. Διέπραξε μία διπλωματική απρέπεια, αφού ακόμη και αυτή η συμφωνία με τις τόσες υποχωρήσεις αφήνει το λεπτό αυτό ζήτημα στα συμφραζόμενα… Και φυσικά, από τη στιγμή που ούτε ο Αλέξης Τσίπρας ούτε και κανείς άλλος δεν θέλησε εκείνη τη στιγμή να χαλάσει την εορταστική ατμόσφαιρα, ο χαρακτηρισμός κατοχυρώθηκε… Φυσικά, το “ευχαριστώ τους Αμερικανούς” που υπερτόνισε δεν ξένισε κανέναν…

Προσεγγίζω τον Νίκο Κοτζιά. Απαντά χαμογελαστός στις ερωτήσεις μου για τη συμφωνία. Όταν τον ρωτώ για τις διαδηλώσεις, που συνεχίζονται μαζικές, 18 χιλιόμετρα μακρύτερα συνοφρυώνεται. “Βασίζονται στη μεταφυσική όσοι αντιδρούν”, λέει…

Η τελετή έληγε όταν έρχονταν οι πρώτες αναφορές από συναδέλφους ότι πέφτει πολύ ξύλο στο Πισοδέρι. Τα ΜΑΤ, ναι αυτά τα ΜΑΤ που κάθονται και τις τρώνε στα Εξάρχεια και εξαντλούν την ευγένεια τους στους Ρουβίκωνες και τους κουκουλοφόρους, ξυλοφορτώνουν και ραντίζουν με χημικά πολίτες που διαμαρτύρονται… Η αίσθηση της πίκρας γενικεύεται… Βαδίζουμε προς το πάρκινγκ. Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ μαζί με τους φρουρούς τους και τους παρατρεχάμενους τους, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ από την περιοχή, που βρέθηκαν ως κλακαδόροι στην τελετή αλληλοσυγχαίρονται ευτυχισμένοι με τρανταχτά γέλια και λόγια θριάμβου και επικράτησης.

Πολλά σπίτια τόσο στους Ψαράδες όσο και στο Λαιμό έχουν υψώσει πλάι στη γαλανόλευκη και μία μαύρη σημαία στα μπαλκόνια τους. Οι καμπάνες ηχούν πένθιμα, όπως στις κηδείες.

Οι δημοσιογράφοι παρέες- παρέες πηγαίνουμε προς το πάρκινγκ για να μπούμε στα λεωφορεία που θα πάνε στα αυτοκίνητα μας. Κοιτιόμαστε μάλλον βλοσυρά. Λες και δεν έχουμε διάθεση για πολλά λόγια. “Πίκρα ρε συ, μεγάλη πίκρα” λέμε και ξαναλέμε μεταξύ μας. Σα να φεύγουμε από ένα ποδοσφαιρικό ματς στο οποίο η εθνική Ελλάδας υπέστη ταπεινωτική ήττα. Τα λόγια του Ζάεφ “οι Μακεδόνες και οι Έλληνες” στην κακόηχη γλώσσα του θα μείνουν σφηνωμένα στο μυαλό μου για πολύ ώρα…

Χάσαμε… Δυστυχώς χάσαμε…

Μια στο καρφί και μια στο πέταλο ο Αλέξης

Του Δημήτρη Παπακωνσταντίνου

Είναι αναμφισβήτητο ότι θαυμάζει τις ικανότητες του αείμνηστου Ανδρέα Παπανδρέου ο Αλέξης Τσίπρας. Και εκτιμά ότι μπορεί να ακολουθήσει με επιτυχία τη συνταγή διακυβέρνησης που ο Ανδρέας είχε πρωτοεφαρμόσει. Την τακτική του «μια στο καρφί και μια στο πέταλο».  Με χρήση επικοινωνιακών τρικ, κορώνες έως και ολίγο δημαγωγικές, για να εξάρουμε το θυμικό και την εθνική υπερηφάνεια, ώστε να μπορέσουμε πλαγίως και χωρίς αντίδραση να περάσουμε εκείνα που θέλουμε να συμφωνήσουμε. Μένει μόνο να φανεί αν η στρατηγική αυτή έχει ως τελικό σκοπό να λειτουργήσει για την επίτευξη ενός deal. Και όχι για να το χαλάσει...

Ναι στην επέκταση της δανειακής σύμβασης αλλά όχι στο Μνημόνιο που αναγκαστικά τη συνοδεύει, όχι στη «δικτατορία» των τεχνοκρατών, αλλά επιδίωξη πολιτικής λύσης μέσα από Σύνοδο των ηγετών της Ευρώπης. Ανακοινώσεις και νομοσχέδια για τα εργασιακά, αλλά η υπόθεση του βασικού μισθού πάει πίσω. Κοινωνική πολιτική με (πολύ) μέτρο, αλλά όχι και απόλυτη εφαρμογή του προγράμματος της Θεσσαλονίκης. Προστασία της πρώτης κατοικίας, αλλά η αντικατάσταση του ΕΝΦΙΑ μάλλον θα «ματώσει» οικονομικά πολλούς που δεν είναι εύποροι απλά έχουν την ατυχία να έχουν ένα ακίνητο παραπάνω. Από το κίνημα «δεν πληρώνω» στο «πατριωτικό καθήκον» για πληρωμή ακριβώς των ίδιων φόρων. Ρυθμίσεις χρεών σε 100 δόσεις, αλλά εκείνη η... σεισάχθεια έχει πάει περίπατο. 

Συμπόρευση με την αριστερή πτέρυγα, αλλά κλείσιμο του ματιού και στην κεντροδεξιά με υποψήφιο Παυλόπουλο για την Προεδρία της Δημοκρατίας και απομόνωση του Σαμαρά. Έχουμε ικανοποιημένο τον Λαφαζάνη (και τον Γιούνκερ...) καίγοντας τον Αβραμόπουλο, αλλά διατηρούμε και τις πολύ καλές σχέσεις με την Καραμανλική πλευρά. Και δείχνουμε και καλή πρόθεση στην Κομισιόν ταυτόχρονα. Παιχνίδι ισορροπιών σε τεντωμένο σχοινί, αξιοποιώντας την προσωπική του δημοφιλία, αλλά και την εικόνα διάλυσης που παρουσιάζουν όλες οι υπόλοιπες πολιτικές παρατάξεις. Καθώς η Νέα Δημοκρατία του Αντώνη Σαμαρά αδυνατεί να ακολουθήσει τον βηματισμό του νέου πρωθυπουργού ποντάροντας σε μία εθνική αποτυχία καθώς παραμένει προσκολλημένη στην προσδοκία της «αριστερής παρένθεσης». 

Και μέχρις ότου δρομολογηθούν και υλοποιηθούν τα σενάρια της «επόμενης μέρας», ο κ. Τσίπρας παίζει μόνος του χωρίς αντίπαλο. Όσο βέβαια για το ΠΑΣΟΚ, ας αλλάξει πρώτα αρχηγό και μετά βλέπουμε, αν θα απασχολήσει ξανά και σε ποιο βαθμό την κοινή γνώμη. Το δε Ποτάμι, κινδυνεύει να χάσει όχι μόνο την ορμή του, αλλά και την κοίτη του. Θα πρέπει να βρει πολιτικό χώρο και λόγο πολιτικής ύπαρξης. Και αυτό δεν είναι και τόσο εύκολο. Με αυτά τα δεδομένα, ο πρωθυπουργός έχει πολύ περισσότερα προβλήματα στο εσωτερικό της κυβέρνησης, από ό,τι σε επίπεδο αντιπολίτευσης.  Αυτά προσπαθεί άλλωστε να αντιμετωπίσει κυρίως με τη στρατηγική που ακολουθεί. Και εδώ, υπάρχει μία μεγάλη διαφορά με ό,τι είχε κάνει ο Ανδρέας.  Γιατί η εσωκομματική ομάδα που αντιδρά στον κ. Τσίπρα, είναι πολύ ισχυρή και ζωντανή. Ενώ ο Ανδρέας τα είχε λύσει πριν ακόμη εκλεγεί αυτά τα θέματα.

Οι επόμενες κρίσιμες ημέρες, όπου θα κορυφωθεί η διαπραγματευτική διαδικασία -τουλάχιστον σε τεχνοκρατικό επίπεδο- και θα οριστικοποιηθεί και η θέση της ελληνικής πλευράς, θα κρίνουν αν η στρατηγική που ακολουθεί θα βγει σε καλό και για τον ίδιο αλλά και για τη χώρα. Τα γρανάζια άλλωστε βρίσκονται σε κίνηση και τα περιθώρια αρχίζουν να στενεύουν επικίνδυνα…

Επτά πόλεις τολμούν και διώχνουν τα Ι.Χ.

του Σπύρου Παπαγεωργίου

Η εποχή που το λόμπι των εταιρειών αυτοκινήτων δημιουργούσε την εντύπωση πως ο πρωταγωνιστής στις ταινίες έπρεπε οπωσδήποτε να έχει αυτοκίνητο και να τρέχει σαν τρελός και η «πρωταγωνίστρια» ήταν αρκετά «κουλ» μόνο αν... οδηγούσε σαν άντρας, έχει πια περάσει.

Η εμμονή στο αυτοκίνητο οδήγησε τις σύγχρονες πόλεις σε αδιέξοδα που ούτε καν οι ίδιες αυτοκινητοβιομηχανίες είχαν φανταστεί. Και, τελικά, μια σπουδαία κατά τ’ άλλα εφεύρεση, ένας θαυμάσιος και πρακτικός τρόπος μετακίνησης και αναψυχής, έγινε ο δυνάστης της σύγχρονης κοινωνίας.

Ευτυχώς η κατάσταση αρχίζει να αλλάζει σε μερικές από τις πιο σπουδαίες μεγαλουπόλεις του πλανήτη, οι οποίες έχουν κάτι κοινό: δημοτική αρχή με άποψη, τόλμη και αποφασιστικότητα. Εφτά πόλεις ανακοίνωσαν πρόσφατα πως θα κάνουν «ότι απαιτείται» προκειμένου να απεξαρτηθεί πλήρως το ιστορικό τους κέντρο από το αυτοκίνητο.

Ποδηλατόδρομοι η λύση

Ξεκινώντας από την Πόλη του Φωτός και διά στόματος της εμπνευσμένης δημάρχου της –όπως φαίνεται να είναι η κυρία Anne Hidalgo, η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει αυτή τη θέση– το Παρίσι ανάβει κόκκινο στο αυτοκίνητο. Διαπιστώνοντας πως περιορίζοντας την κίνηση των αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης (με τα μονά - ζυγά) η ρύπανση μειώθηκε αμέσως κατά 30%, η κυρία Hidalgo επιθυμεί, έως το 2020, να έχει διπλασιάσει τον αριθμό των ποδηλατοδρόμων στο Παρίσι, να απαγορεύσει τη χρήση των diesel (σας θυμίζει κάτι;) και να περιορίσει δραματικά τη χρήση των ιδιωτικών αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης. Πρακτικά να αποτρέψει τη χρήση των αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης. Στη Μαδρίτη, όπου ήδη έχει περιοριστεί σημαντικά η πρόσβαση των αυτοκινήτων στο κέντρο, το μέτρο των «car free» περιοχών επεκτείνεται με ένα πλάνο, σύμφωνα με το οποίο 24 από τους πλέον πολυσύχναστους δρόμους της πόλης επανασχεδιάζονται για πεζούς και ποδήλατα, αποτρέποντας και ουσιαστικά απαγορεύοντας τη χρήση του αυτοκινήτου.

Στην πρωτεύουσα της μόδας και του στυλ, το Μιλάνο, οι κάτοικοι της χώρας που γέννησε τις Ferrari και τις Lamborghini, αποδέχονται με κατανόηση πως το αυτοκίνητο δεν αποτελεί πια επιλογή για το κέντρο της πόλης.

Ο δήμος τούς επιβραβεύει μέσα από ένα σύστημα το οποίο αναγνωρίζει αν το αυτοκίνητό σου παραμένει σταθμευμένο και προσφέρει στον ιδιοκτήτη του ένα δωρεάν εισιτήριο για τη δημόσια συγκοινωνία.

Ο παράδεισος του ποδηλάτου από την άλλη, η Κοπεγχάγη, νιώθει συνεχώς ότι δεν κάνει αρκετά για το θέμα... Τρομάζοντας προφανώς και μόνο στη σκέψη πως μπορεί να επιστρέψουν εκεί όπου βρίσκονταν πριν από 40 χρόνια –στο κυκλοφοριακό χάος και στην απόλυτη εξάρτηση από το αυτοκίνητο– δήμος και πολίτες εργάζονται ασταμάτητα για να διευρύνουν το δίκτυο ποδηλατοδρόμων, που ήδη ξεπερνά τα περίπου 400 χιλιόμετρα, και να διευκολύνουν τη βιώσιμη κινητικότητα, σε μια πόλη με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, χιονοπτώσεις για περίπου 4 μήνες τον χρόνο και ήλιο που στη διάρκεια των χειμερινών μηνών τον βλέπουν μόνο σε βιβλία. Παρά τις συνθήκες αυτές, όμως, κάνουν τα πάντα για να μην ξαναβρεθούν εκεί όπου εμείς είμαστε σήμερα και φοβόμαστε να φύγουμε.

Το Αμβούργο, το Ελσίνκι και η μακρινή Γκενγκντού, στην Κίνα, έχουν ανάλογα σχέδια: να περιορίσουν στο ελάχιστο τη χρήση του αυτοκινήτου στα κέντρα των πόλεων, δίνοντας τον χώρο σε εκείνους για τους οποίους προορίζεται, δηλαδή τους πολίτες.

Οι αποστάσεις είναι μικρές

Πρόκειται άραγε για έναν πόλεμο εναντίον του αυτοκινήτου;

Μόνο ένας αφελής θα μπορούσε να το δει έτσι. Πρόκειται για την ανάγκη των μεγαλουπόλεων να επιβιώσουν, καθώς τους στερείται το μεγαλύτερο αγαθό τους: ο ελεύθερος χώρος! Ο χώρος που δικαιωματικά ανήκει στους πολίτες για να περπατήσουν, να ανασάνουν, να αναπτύξουν την κοινωνικότητά τους, να χαρούν, να ερωτευτούν και να απολαύσουν το δικαίωμα απλά να υπάρξουν στις πόλεις τους.

Δικαίωμα που σήμερα αφαιρείται από τους γονείς με τα καροτσάκια, από τα παιδιά, από τα άτομα που κινούνται με αμαξίδια, τους τυφλούς, τους εφήβους, όλους εμάς.

Οι πόλεις ανήκουν στους πολίτες και όχι στις κάθε είδους μηχανές. Ο αέρας τους πρέπει να είναι καθαρός από καυσαέρια και ο θόρυβος ανήκει στους αυτοκινητοδρόμους και όχι στα στενά των ιστορικών κέντρων.

Ετσι κι αλλιώς, οι αποστάσεις στα κέντρα των πόλεων είναι μικρές –δοκιμάστε να περπατήσετε μια μέρα από το Κολωνάκι ώς τον Κεραμικό για παράδειγμα– και θα δείτε πώς γίνεται. Αναρωτηθείτε γιατί η οδός Ερμού είναι ο δρόμος με τη μεγαλύτερη κίνηση στην Αθήνα – παρά τις έντονες αντιδράσεις όταν ανακοινώθηκε η πεζοδρόμησή της, πριν από πολλά χρόνια. Σκεφτείτε πώς θα σας φαινόταν εάν η Διονυσίου Αρεοπαγίτου γινόταν ξανά δρόμος για αυτοκίνητα.

Ομως, όχι, δεν φταίει το ίδιο το αυτοκίνητο, ως μέσο, για την κατάντια των πόλεων. Φταίει η αλόγιστη χρήση του. Και μια που κανείς δεν μπορεί να βάλει φρένο ή περιορισμό στις συνειδήσεις, ας βάλει στις επιλογές. Και το να χρησιμοποιούμε αλόγιστα το αυτοκίνητο στο κέντρο της πόλης μας είναι μια επιλογή που πρέπει να πάψει να υπάρχει.

Ευτυχώς η Ευρώπη έχει αρχίσει να το αντιλαμβάνεται. Η Ελλάδα ακόμη το σκέφτεται.

Η γέννηση και ο θάνατος της πολυκατοικίας, 1929-2011

του Νίκου Βατόπολου

Ο ​​τίτλος είναι εμπνευσμένος από την εισήγηση του αρχιτέκτονα καθηγητή Πάνου Δραγώνα στην πλούσια σε σκέψη εκδήλωση με θέμα την «Αθηναϊκή πολυκατοικία», που διοργάνωσε η Στέγη στις 27 Ιανουαρίου. Η πολυκατοικία, ό,τι πιο αθηναϊκό σε εικόνες, συνειρμούς, βιώματα, έχει γίνει, με την πάροδο του χρόνου, εργαλείο για την κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας, ένα υλικό ίχνος για το ποιοι είμαστε. Το γεγονός ότι σήμερα η πολυκατοικία είναι ξαπλωμένη στον πάγκο του εργαστηρίου και υποβάλλεται, ενδεχομένως, σε νεκροτομή, μας δείχνει όχι μόνο μια απόσταση χρόνου, αλλά και ένα ψυχικό ρήγμα πόσο μάλλον μια οικονομική αδυναμία.

Γιατί η πολυκατοικία εξέθρεψε, μέσα από τις πολλές εκδοχές της, από τις κομψές ιδιόκτητες πολυκατοικίες του Μεσοπολέμου μέχρι τον κλωνοποιημένο πολλαπλασιασμό της, την πορεία εξαστισμού των Ελλήνων οργανώνοντας όλη την κοινωνική κλίμακα σε βάθος γενεών. Αν σήμερα αυτό που στην κοινή γλώσσα ονομάζουμε «πολυκατοικία της αντιπαροχής» –όρος που προϋποθέτει την παρερμηνεία– ανήκει στην πολιτιστική μας κληρονομιά ή όχι, μένει να το δούμε. Το σίγουρο είναι ότι ανήκει στην κυτταρική μας μνήμη.

Και πράγματι, η θέα της Αθήνας από τον Λυκαβηττό, π.χ., προκαλεί πάντα δέος. Είναι μια εικόνα που σε προκαλεί να την πιστέψεις ως αληθινή, σαν μια αστική ουτοπία που έχει αποκρυσταλλώσει την έννοια του οπτικού χάους σε ένα αχανές τοπίο μικροϊδιοκτησιών. Αν είσαι γηγενής, σε προκαλεί, η θέα αυτή, να την αρνηθείς σαν συγγενή που ποτέ δεν ενέκρινες, και να την αποδεχθείς, ίσως, δε, και να την εξωραΐσεις, για να φτάσεις στο σημείο ακόμη και να την τυλίξεις με ένα μανδύα ρομαντικού συναισθηματισμού. Η Αθήνα, όμως, αν την κοιτάξουμε από κοντά δεν είναι «χάος», όπως είπε η Ιωάννα Θεοχαροπούλου (επ. καθηγήτρια στο Parsons - The New School for Design). Το γεγονός ότι δεν έχει τη δομική λογική της πόλης της Αναγέννησης ή του Μπαρόκ, δεν την κάνει λιγότερο «ενδιαφέρουσα».

Πράγματι, αν αφήσει κανείς τη θέα από ψηλά και την άμορφη μάζα των χιλιάδων ημιτελών στέψεων στις αθηναϊκές πολυκατοικίες, και προσγειωθεί στο επίπεδο του δρόμου, η ζωή αλλάζει. Θυμίζει όσα έλεγε η Jane Jacobs για τις αμερικανικές πόλεις το 1960, για τη μείξη των χρήσεων και την ώσμωση. Αυτή η διάσταση είναι η αφετηρία και για τη ματιά του Richard Woditsch, του Γερμανού καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Georg Simon Ohm της Νυρεμβέργης, που μίλησε γι’ αυτήν ακριβώς τη διάχυση και αλληλεπίδραση του ιδιωτικού και του δημόσιου χώρου στην Αθήνα, από το επίπεδο του δρόμου.

Αν αναλογιστεί κανείς ότι ανάμεσα στο 1950 και το 1980 χτίστηκαν στην Αθήνα 34.000 πολυκατοικίες πέντε ορόφων και άνω, όπως είπε ο αρχιτέκτων καθηγητής Θωμάς Μαλούτας, παρουσιάζοντας λεπτομερείς στατιστικές ακτινογραφίες, εύκολα βλέπει κανείς το κύμα κοινωνικής μεταβολής στις μεταπολεμικές δεκαετίες. Η καθημερινότητα από το υπόγειο ή ισόγειο ώς το ρετιρέ επέβαλε, καθόρισε και ενθάρρυνε νέες κάθετες και οριζόντιες τομές και ιεραρχήσεις.

Αλλά πλέον, με την πολυκατοικία, όπως την ξέρουμε, να έχει διαγράψει μάλλον τελεσίδικα έναν κύκλο ζωής, μένει να δούμε πώς και πότε θα μπορέσουμε να επεξεργαστούμε έναν τρόπο ανανέωσης ή αντικατάστασης ενός μεγάλου κτιριακού αποθέματος.

Εκλογές και Ελπίδα...

Καλησπέρα σας...

αναρωτιόμαστε πολλοί φίλοι - τώρα μετά τις εκλογές - ότι τελικά αυτοί που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ ήταν περισσότεροι από όσους έλεγαν ότι θα ψηφίσουν ΣΥΡΙΖΑ...

Αφήνοντας πίσω μια σύντομη προεκλογική περίοδο - νομίζω η συντομότερη στην μεταπολιτευτική ιστορία μας - έχουμε μια νέα κυβέρνηση, η οποία παρεμπιπτόντως είναι η πρώτη αριστερή κυβέρνηση στη χώρα μας, με αρχηγό έναν νέο άνθρωπο, το φαινόμενο Αλέξη Τσίπρα. Για να σχηματιστεί αυτή η κυβέρνηση "συμμάχησε" με ένα άλλο μικρό κόμμα συνασπισμού, τους Ανεξάρτητους Έλληνες, με αρχηγό τον Πάνο Καμμένο.

Μετά, λοιπόν, τα παραπάνω έχουμε:
1. Πρώτη φορά είχαμε μια τόσο σύντομη προεκλογική περίοδο
2. Πρώτη φορά η αριστερά κερδίζει εκλογές
3. Πρώτη φορά η χώρα μας έχει αριστερό πρωθυπουργό
4. Πρώτη φορά γίνεται κυβέρνηση με "κορμό" αριστερούς
5. Πρώτη φορά συνεργάζονται αριστεροί με "πολύ" δεξιούς

Νομίζω ότι "προφήτης" ήταν ο Θεοδωράκης και το Ποτάμι με τα προεκλογικά σποτ των Ευρωεκλογών...
Ήταν η πρώτη μας φορά λοιπόν...

Πέρα από προφητείες και πρωτιές, όμως, θα πρέπει να δούμε στην πορεία τι σηματοδοτεί η κάθε πρωτιά και πως επηρεάζει την καθημερινότητα, την εικόνα της χώρας, τις διπλωματικές σχέσεις, την οικονομική ευρωστία του κράτους και γενικότερα ένα σύμπλεγμα εξωτερικών και εσωτερικών παραγόντων περιβάλλοντος που ζούμε και αναπνέουμε.

Πάντως σε δύο εβδομάδες της νέας κυβέρνησης, γίνονται... Σόδομα και Γόμορα!

Οι Υπουργοί ανακοίνωναν ότι έγιναν Υπουργοί, πριν την ανακοίνωση από τον Πρωθυπουργό. Πριν φτάσουν στα Υπουργεία τους, ανακοίνωναν προσλήψεις και ακυρώσεις ιδιωτικοποιήσεων. Απίθανα! Το σίγουρο ήταν ένα... η συνέχεια θα είναι συναρπαστική!

Αποδείχθηκε τελικά ότι όντως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε πρόγραμμα. Σήμερα που είναι κυβέρνηση ζητά 2-3 μήνες περιθώριο για να φτιάξει το "νέο μνημόνιο". Προφανώς έτσι που να τον βολεύει: Να μοιράσει τώρα και να πληρώσει αργότερα. Όπως κάναμε δηλαδή μέχρι σήμερα, καίγοντας τις επόμενες γενιές.

Πριν ορκιστεί βουλευτής ο Υπουργός Οικονομικών μας, γύρισε τη μισή Ευρώπη και κατάφερε απίθανα πράγματα: Να τους εξοργίσει όλους! Ανέφερε επίσης ότι με το 60-70% του μνημονίου (του προηγούμενου...) θα συμφωνούσε ο ΣΥΡΙΖΑ!

Ακούω τον Λαπαβίτσα (τον καθηγητή στο London School of Economics και τωρινό βουλευτή, που τραγουδούσε το βράδυ των αποτελεσμάτων https://www.youtube.com/watch?v=MCv213sUpaY) να λέει ότι η κυβέρνηση θα μείνει αμετακίνητη  και σε περίπτωση που μείνουν και οι Ευρωπαίοι αμετακίνητοι θα κληθεί ο λαός να αποφασίσει τι θέλει με... δημοψήφισμα!

Δηλαδή μετά από μια "δεξιά παρένθεση" του Σαμαρά, φτάσαμε πάλι στον Γιωργάκη... Αυτόν που δεν είναι καν βουλευτής πλέον!!!  

Μπορούμε πολλά ακόμα να πούμε και να αναφέρουμε.

Υπάρχουν κι άλλα απίθανα... Στα απέναντι στρατόπεδα, σε όλα τα πάνελ, που γίνεται χαμός και η χώρα είναι και πάλι κοντά στο γκρεμό, δεν υπάρχει κανένας βουλευτής - εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης. Κανένας!
Οπότε δύο συμβαίνουν: Ή είναι ήσυχοι για αυτά που γίνονται ή δεν τους νοιάζει και πολύ (οι εκλογές τελείωσαν).

Θα μπορούσαμε να γράφουμε κάθε μέρα, όλη μέρα και κάτι που γίνεται.
Ένα είναι το σίγουρο. 

Χρειάζεται υπομονή, ψυχραιμία και "θα... δούμε"

Προς την αρχή του τέλους

Tου Σταθη Ν. Καλυβα*

Οι εκλογές είχαν τρεις θριαμβευτές: Τσίπρα, Καμμένο και Μιχαλολιάκο.

Ηττήθηκαν το κομματικό σύστημα και ο απολογισμός της τελευταίας τριακονταετίας, θριάμβευσε όμως το πνεύμα της. Την ερμηνεία του παραδόξου αυτού διευκολύνει η αναφορά στις τρεις διαστάσεις της ελληνικής κρίσης.

Η πρώτη διάσταση της κρίσης ήταν η οικονομική, που εκδηλώθηκε τον Μάιο του 2010, όταν οι αγορές έπαψαν να δανείζουν την Ελλάδα και η χώρα βρέθηκε μπροστά στη χρεοκοπία, την οποία απέφυγε εξαιτίας του Μνημονίου. Η οικονομική κρίση συναρτάται με διεθνείς και ευρωπαϊκές δυναμικές, αλλά απέκτησε τη συγκεκριμένη χροιά της, που τη διαφοροποιεί από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της ελληνικής πολιτικής οικονομίας.

Η δεύτερη διάσταση είναι πολιτική και εκφράστηκε απόψε με τον καταποντισμό των δύο κυρίαρχων κομμάτων της Μεταπολίτευσης, που οδήγησαν στη χρεοκοπία, αποτυγχάνοντας παταγωδώς και να τη διαχειριστούν. Σε όλες τις δημοκρατίες, το πολιτικό κόστος της διαχείρισης των μεγάλων οικονομικών κρίσεων βαραίνει τα κυβερνητικά κόμματα, σπάνια όμως φθάνει ώς την κατάρρευση του κομματικού συστήματος. Το εκλογικό αποτέλεσμα επιδέχεται πολλές ερμηνείες: καταδίκη της διαχείρισης Ν. Δ. -ΠΑΣΟΚ, αλλά και συνέπεια της εξαΰλωσης της νομιμοποιητικής τους βάσης, δηλαδή του πελατειακού συστήματος, που χάνοντας τη χρηματοδότησή του, κατέρρευσε. Καταδίκη και του Μνημονίου, χωρίς όμως να είναι σαφές αν αυτό σημαίνει επιλογή της χρεοκοπίας, έξοδο από το ευρώ ή απλώς τυφλή (και άρα αδιέξοδη) διαμαρτυρία απέναντι στην οικονομική δυσπραγία.

Η τρίτη διάσταση είναι ιδεολογική και εξηγεί το παράδοξο της ταυτόχρονης καταδίκης της Μεταπολίτευσης και του θριάμβου του πνεύματός της. Αν ο λαϊκισμός παρείχε τη μόνη γλώσσα για την καταδίκη της μήτρας που τον γέννησε, αυτό οφείλεται στο ότι καλλιεργήθηκε με μεγάλη συνέπεια και σε βάθος τριακονταετίας από το κράτος, τις ελίτ, την παιδεία και τα ΜΜΕ. Είναι ο λόγος που αναφέρεται σε χούντες, υποτέλειες, Τσολάκογλου, ανατροπές και αντιστάσεις. Είναι η καλλιέργεια της πεποίθησης πως για όλα φταίνε οι άλλοι και πως υπάρχουν εύκολοι δρόμοι, που υπόσχονται ευημερία δίχως θυσίες. Είναι ο λόγος της δημαγωγίας και της αμετροέπειας που ενώνει τους τρεις θριαμβευτές των εκλογών παρά τις διαφοροποιήσεις τους. Αν η ελληνική κοινωνία και η νέα ηγεσία της δεν καταφέρουν να ξεπεράσουν ολόκληρη την κληρονομιά της προηγούμενης τριακονταετίας, προχωρώντας μπροστά με πλατιά συναίνεση και ευρεία νομιμοποίηση, τότε η χώρα θα βυθιστεί.

* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Γιέιλ